r   e   k   l   a   m   a
r   e   k   l   a   m   a

Google świętuje 540. urodziny Kopernika: kim był człowiek, tak różnie ujmowany przez Wikipedię?

Strona główna Aktualności

Dzisiaj internauci z całego świata, odwiedzając główną stronę wyszukiwarki Google, mogą przypomnieć sobie postać urodzonego w XV wieku astronoma i polihistora, jednego z ojców teorii heliocentrycznej, przez wielu uważanego za jednego z najwybitniejszych uczonych wszechczasów.

Google Doodle – czyli rozmaite przeróbki logotypu Google, przygotowywane ku upamiętnieniu ważnych wydarzeń i postaci historycznych, mają już 15 lat. Przez ten czas upamiętniono w ten sposób m.in. Leonardo da Vinci, Nikolę Teslę, Julesa Verne, Pac-Mana czy Stanisława Lema. Przyszedł wreszcie czas i na urodzonego w Toruniu Mikołaja Kopernika.

Dzisiejszy doodle to wizualizacja heliocentrycznego modelu wszechświata, przedstawionego przez Kopernika w jego najgłośniejszej pracy, „De revolutionibus orbium coelestium”, zawierającej matematycznie sformalizowaną (przynajmniej w takim stopniu, w jakim to było możliwe w czasach Renesansu) teorię heliocentryczną i heliostatyczną.

Z perspektywy historii i filozofii nauki teoria kopernikańska nie jest do końca tym, czym przedstawia się ją w popularnych opracowaniach – dla współczesnych Kopernikowi uczonych koncepcje heliocentryczne były dobrze znane z prac starożytnego astronoma Arystarcha z Samos, a być może (jak twierdzi współczesny uczony Lucio Russo) także z prac hellenistycznego astronoma Hipparchusa. Kopernikański model wyróżniał się na tle pomysłów starożytnych czymś innym: opisywał mechanikę układu planetarnego w kategoriach matematycznych, a nie fizycznych (w sensie Arystotelesa).

Pamiętać jednak musimy, że teoretyczna doniosłość pracy nie przekładała się na jej praktyczną wartość – choć by uniknąć problemów z cenzurą Kościoła Katolickiego, wydawca pracy w dopisanej przez siebie przedmowie sugerował, że to tylko hipoteza służąca konstruowaniu efektywnych modeli matematycznych do opisu ruchu planet, to sam model kopernikański (w którym planety poruszały się po orbitach – okręgach) sprawdzał się w przewidywaniu pozycji planet znacznie gorzej, niż geostacjonarny model Ptolemeusza, z jego skomplikowanym systemem deferentów i epicykli. Dodatkowo przywiązanie Kopernika do idealnej formy okręgu zdradzało to, że wciąż jego intelektualne korzenie tkwiły w starożytności.

Dopiero znacznie późniejszy model Keplera, w którym planety poruszały się po orbitach eliptycznych, był w stanie osiągnąć precyzję przewidywań (wymaganą chociażby przez nawigatorów) porównywalną z modelem ptolemejskim.

Równie dyskusyjna dziś co praca Kopernika, pozostaje i sama jego osoba. Ten człowiek Renesansu, nie tylko matematyk i astronom, ale też prawnik, ekonomista i człowiek Kościoła, pozostaje trudnym przypadkiem dla biografów i historyków. Niemal wszyscy w naszym kraju uważają go za Polaka (od dziecka uczono nas wierszyka wstrzymał słońce ruszył ziemię, polskie wydało go plemię), jednak już dla Niemców jest niemieckojęzycznym, piszącym po łacinie poddanym polskiego króla, w anglojęzycznej Wikipedii z kolei kontrowersje i redakcje dotyczące jego narodowości nie mają końca (jakby wikipedyści zapomnieli, że sama koncepcja narodowości w renesansowych czasach niewiele ma wspólnego ze współczesnością).

I tak oto gdy mieszkańcy naszego globu, przypominając sobie o Koperniku, klikną w doodle Google'a, dowiedzą się bardzo różnych rzeczy, w zależności od tego, co wikipedyści danej sfery językowej u siebie przeforsowali. Dla Rosjan Kopernik to więc polskij astronom, dla Holendrów een Poolse, etnisch Duitse, a Francuzi po prostu napisali – astronome de langue allemande.

Tym krótkim tekstem chcemy przede wszystkim przypomnieć, jak względna jest nasza wiedza, jak uwikłana w historię, politykę i upodobania. To co oczywistością jest w jednym miejscu, w innym pozostaje bardzo wątpliwą tezą. Najważniejsze, by umieć ze sobą rozmawiać, pomimo tych wszystkich różnic.

r   e   k   l   a   m   a
© dobreprogramy
r   e   k   l   a   m   a
r   e   k   l   a   m   a

Komentarze

r   e   k   l   a   m   a
r   e   k   l   a   m   a
Czy wiesz, że używamy cookies (ciasteczek)? Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianach ustawień.
Korzystając ze strony i asystenta pobierania wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.