Strona używa cookies (ciasteczek). Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianach ustawień. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.    X

Znaki historii (cz. I)

Salutowanie - "Gest wywodzi się z czasów rycerskich, kiedy to rycerz spotkawszy innego i nie mając wrogich zamiarów podnosił ręką przyłbicę." - Wikipedia

Rzadko zastanawiamy się jakie są źródła pewnych przyjętych norm i zwyczajów. Niektóre rzeczy są tak naturalne, że wydają się nie mieć przyczyny, i ta, choć istnieje, pozostaje dla większości tajemnicą. Przyczynny innych moglibyśmy sami rozszyfrować, ale nie zawracamy sobie tym głowy. Przypadek powoduje, że różne mało znaczące zachowania i rozwiązania stają się najistotniejszymi tradycjami o znaczeniu kulturowym.

W technice bywa inaczej. Tutaj przyjęcie pewnych rozwiązań ma najczęściej istotne powody. Rozwój techniki powoduje, że powody te przestają mieć znaczenie, ale przyjęte rozwiązanie pozostaje, zasilane przyzwyczajeniem użytkowników lub kosztownością zmiany na inne.

Zasilanie kolei i innych pojazdów trakcyjnych napięciem stałym przyjęto pomimo problemów jakie niesie ze sobą przesyłanie energii elektrycznej o napięciu stałym. Powodem była konieczność stosowania w pojazdach silnika prądu stałego, łatwego w sterowaniu, w przeciwieństwie do silników prądu przemiennego, których sterowanie nie było możliwe w czasach, gdy nie znano zdolnych do przewodzenia dużych mocy tranzystorów. Dzisiaj prąd stały nadal zasila najwięcej kilometrów linii kolejowych na świecie, a prąd przemienny pojawia się tylko w nowo-powstałych liniach (zwłaszcza dużych prędkości).

Historia maszyn liczących zbliża się do jednego wieku, a historia PC jest również liczona w kilku dekadach. Śmiało można więc zabrać się za przeszukanie bogatego świata komputerów i znalezienie takich rozwiązań, których przyjęcie dzisiaj nie byłoby takie oczywiste.

Podczas przygotowywania tego tematu okazało się, że jeden tekst znacznie przekroczyłby długość przyjętą za normę tekstu bloga. Z tego powodu zdecydowałem się na napisanie cyklu. Dzisiaj najbardziej oczywiste przykłady znaków historii.

Zapisz

Nie ma chyba większego piętna historii odciśniętego w programach używanych przez każdego z nas niż ikona „zapisz”. Kiedy zrodziła się idea graficznego menu, dyskietka 3,5 królowała, jako najpopularniejszy nośnik danych. Jej skojarzenie z zapisywaniem informacji było naturalne

W przeciągu ostatniej dekady dyskietki szybko stały się gatunkiem zagrożonym, którego istnienie podtrzymywane było tylko w licznych jeszcze rezerwatach w postaci szkolnych bibliotek i uczelnianych laboratoriów. Nie ma jednak wątpliwości, że przyszłość dyskietki jest już przesądzona. Niedawne informacje o zamknięciu produkcji dyskietek przez tego, czy innego producenta rodzą tylko pytania: „dopiero?!”.

Dyskietka ma jednak pomnik, jak pisał poeta, „trwalszy niż ze spiżu”. Już dziś jak sądzę istnieją użytkownicy komputerów, którzy nie widzieli prawdziwej dyskietki na oczy, ale doskonale znają ikonkę zapisz – czy wiedzą skąd się wziął ten rysunek? Czy dyskietka w ikonie zapisz będzie już zawsze?

Dysk C (Windows)

Stał u mnie w domu kiedyś komputer z dwoma napędami dyskietek. Był napęd dysku A, był napęd dysku B i był dysk C. Wszystko było proste i, poniekąd, logiczne. Niedługo potem tradycyjny komputer miał już tylko jeden napęd nośnika magnetycznego. Miał też jeden napęd optyczny, ale temu nie przydzielono wolnej, ale tradycyjnie przypisane dla napędów nośników magnetycznych literki B. Oznaczony został literą D.

Jednak początkiem tej historii nie jest PC w rodzaju tego stojącego niegdyś u mnie w domu. Nazewnictwo napędów i dysków jest mocno zagmatwane, aby je zrozumieć należy się jeszcze bardziej cofnąć w czasie.

Był czas, kiedy komputery pamięci „stałej” nie miały w ogóle. Miały za to dwa napędy zewnętrzne i tu dla uszczegółowienia trzeba napisać, że jeden służył do „podania” komputerowi programu sterującego, który możemy szumnie nazwać systemem. W drodze ewolucji komputer wzbogacił się o trzeci dysk – wewnętrzny, który z czasem stał się najważniejszy. Przyjęte oznaczenia pozostały w systemach Windows do dnia dzisiejszego.

Jednak oznaczenie dysków ma już nieco większą wagę niż rysunek na ikonce zapisz. Przyjęta logika odstaje nieco od dzisiejszych realiów. Pomijając utratę dwóch literek historycznie przydzielonych napędom nośników magnetycznych i alogiczne oznaczanie od trzeciej litery alfabetu, pozostaje zrównanie znaczenia partycji i dysków twardych z napędami optycznymi i innymi. Powodowało ono niekiedy w przypadku kilku dysków/partycji trudny do przezwyciężenia bałagan, który wyglądał mniej więcej tak: C (partycja), D (napęd optyczny), E (partycja).

Czy przegapiono moment, w którym można było „zreformować” nazewnictwo dysków? Czy taka reforma jeszcze nastąpi w przyszłości?

 

Komentarze

0 nowych
webnull   9 #1 28.12.2010 15:40

A czy czasem Unix nie był pierwszym systemem operacyjnym? Skoro tak to dlaczego w pierwszej części jest mowa o windowsie? ;)

Kpc21   9 #2 28.12.2010 16:05

Ciekawą historię (i związaną z Uniksem) ma też zapis ścieżek dostępu - konkretnie slash w adresach URL, a backslash w ścieżkach dostępu w Windows.

webnull   9 #3 28.12.2010 16:20

@Kpc21
Właśnie Uniksowy się bardziej przyjął - i dobrze, dlatego, że serwery stoją na Uniksach w większości co nie komplikuje sprawy administratorom/programistom.

Razi   5 #4 28.12.2010 16:45

A na unixach od wieków głównym "dyskiem" jest /. I oddzielenie rzeczywistego podziału od struktury.

Wydaje mi się że te "C" na windowsach już pozostanie na zawsze, mimo że już nawet dysk "A" wymiera (jeszcze niektórzy stosują)

wampir_   3 #5 28.12.2010 18:04

@webnull
Ale tekst nie jest o historii komputerów w ogóle, ale o "znakach historii" spotykanych w codziennym życiu. Ja na co dzień nie mam styczności z unixem chyba, że nieświadomie (vide slash w adresach internetowych)

Kpc21   9 #6 28.12.2010 18:05

@webnull
Ale skąd wziął się backslash w Windows (a wcześniej w DOS-ie)? Właśnie z Uniksa ;) Tylko go przekręcili, bo slash pełnił już funkcję taką, jak "-" w Uniksie (parametry do poleceń).

Kpc21   9 #7 28.12.2010 18:08

A slash w adresach internetowych jest dlatego, że serwery WWW stoją dziś w zdecydowanej większości na systemach uniksowych i uniksopodobnych. Jeśli chodzi o zastosowania serwerowe, Windows wcale nie dominuje, tak jak jest to na stacjach roboczych i pojedynczych komputerach.

przemek1234   7 #8 28.12.2010 19:35

W zasadzie polecenie "cd" w wierszu poleceń akceptuje zarówno wersję "C:\Windows", "C:/Windows", "\Windows", jak i "/Windows", więc praktycznie wszystkie możliwe, przynajmniej Vista tak ma. Tylkom, że wyświetla ścieżkę w tym pierwszym schemacie.

  #9 28.12.2010 20:52

"A slash w adresach internetowych jest dlatego, że serwery WWW stoją dziś w zdecydowanej większości na systemach uniksowych i uniksopodobnych. Jeśli chodzi o zastosowania serwerowe, Windows wcale nie dominuje, tak jak jest to na stacjach roboczych i pojedynczych komputerach."
jak idzie o serwery www albo bazodanowe to fakt windows ma może z 30% ale tak ogólnie posiada około 70% serwerów x86, jedynym pocieszeniem jest to że linuks ma w tym segmencie wzrost większy niż windows.

Kpc21   9 #10 28.12.2010 21:27

Podobnie parametry do poleceń można podawać zarówno w postaci /parametr, jak i -parametr. Tyle że to przyniósł dopiero Windows NT, a nie wiem czy nie dopiero Windows 2000. W DOS-ie (jak i w Windows 9x, bo tam w środku ciągle siedział DOS) takiej możliwości nie było.

  #11 28.12.2010 21:30

@Kpc21 | 28.12.2010 18:05 :
Dyskusja nie na temat. Przyjęcie slasha w informatyce jest dosyć oczywiste do oznaczania zagnieżdżeń w hierarchizowanej strukturze katalogów - podobnie, jak w adresach pocztowych.
Ciekawostką jest to, że pierwsze DOS-y nie pozwalały na shiearchizowaną strukturę katalogów(Fat12).

  #12 28.12.2010 21:31

@przemek1234 | 28.12.2010 19:35 :
Tak. Niektórzy nawet piszą, że NT jest bardziej Uniksowate niż jakikolwiek Unix. Problem jednak w tym, że w celu dobrania się do NT trzeba dużo czytać - w większości ludzie do dziś korzystają z WinAPI, a nie API NT.

wojmal   6 #13 28.12.2010 21:56

Dobry wpis. Dobrze przypomnieć sobie kilka rzeczy z początków swego użytkowania PCeta. Czekam na kolejne przykłady "archaizmów".

GL1zdA   11 #14 28.12.2010 22:15

Artykuł ciekawy, czekan na kolejne.

@Kpc21
Backslash nie wziął się w Windows z Unixa tylko z uwagi na kompatybilność z CP/M i pierwszymi wersjami DOSa (slash był już zarezerwowany dla parametrów).

@Razi
Oczywiście, że pozostanie, bo powstało mnóstwo programów, które zakładają istnienie dysku C:, a MS bardzo dba o kompatybilność.

Kpc21   9 #15 28.12.2010 22:18

@notgnucy
To właśnie miałem na myśli. Początkowo w DOS-ie pliki można było zapisywać tylko w katalogu głównym dyskietki. Tymczasem Unix miał podkatalogi. Microsoft zakupił licencję na Uniksa i stworzył jego odmianę zwaną Xenix (a właściwie zlecił to zewnętrznej firmie). Nie wypuścił systemu na rynek, ale hierarchiczną strukturę katalogów zastosował w kolejnej wersji DOS-a.

W adresach pocztowych (tradycyjnych) slash stosuje się nie tylko do oznaczania mieszkań, ale również w przypadku budynków zajmujących obszar, gdzie wcześniej było kilka numerów. Np. Mickiewicza 23/25 - to może być adres jednego budynku. Za to jeśli chodzi o mieszkania, równie często jak zapis ze slashem, stosuje się skrót "m". Np. Piłsudskiego bl. 5 m. 6. Więc ta analogia nie jest do końca dobra.

Kpc21   9 #16 28.12.2010 22:22

@GL1zdA
Wytłumaczyłeś, dlaczego jest backslash, a nie slash. Ale sam slash jako oznaczenie podkatalogu (bez znaczenia w którą stronę) wziął się właśnie z Uniksa.

  #17 29.12.2010 08:58

To się nazywa pisać poetycko o sprawach komputeryzacji.

Orlando   3 #18 29.12.2010 11:14

Dyskietki nadal królują w ogromnej instytucji, jaką jest ZUS. A ponieważ informatyzacja trwa już wiele lat, więc to zjawisko jeszcze troszkę potrwa. Tylko skąd będą brali nośniki za kilka lat?

  #19 29.12.2010 12:12

@Orlando "Tylko skąd będą brali nośniki za kilka lat?"
Może przejdą w końcu na CD i kopie na dyskach zewnętrznych?

MaRa   7 #20 29.12.2010 16:40

Oznaczenie jest logiczne, dyski i partycje mają po kolei literki alfabetu. Problem będzie dopiero wtedy, gdy zabraknie literek.

A i B tradycyjnie jest przeznaczone dla stacji dyskietek, bo programy z nich korzystające odwołują się do tych liter.

Napęd optyczny to pierwsza wolna literka, bałagan powstaje gdy później podłączy się dodatkowy dysk, ale można to zmienić, nie można tylko zmienić literki dysku systemowego, najczęściej C.

Zastosowanie \ zamiast unixowego / wynika tylko i wyłącznie z potrzeby oryginalności Gatesa, chciał wszystko robić po swojemu by zagwarantować wieczną hegemonię DOSa i Windowsa. Tak jak próbował lansować swoje kodowanie znaków (w Polsce Windows-1250) zamiast unicode, przez co nawet dokumenty tekstowe (*.TXT) były nieprzenośne pomiędzy systemami. Lansował swoje własne standardy internetowe, by nikt nie mógł używać innej przeglądarki.
Innym wynalazkiem były trzyliterowe rozszerzenia na końcu pliku, inne systemy rozróżniały i rozróżniają typ pliku po deklaracji w nagłówku. Można przeprowadzić eksperyment i usunąć rozszerzenie, żaden UNIX i linux nie będzie miał problemu z rozróżnieniem co to jest i w jakim programie się otwiera, Windows zgłupieje.

skandyn   9 #21 29.12.2010 17:49

Przypomniała mi się dyskietka 5,25”.

Pozdrawiam.

  #22 29.12.2010 20:21

ciekawą historię ma forma zapisu adresu email.

slawolp   3 #23 30.12.2010 11:11

Fajny wpis, chętnie poczytam więcej na ten temat. Jako ciekawostka związana z dyskietkami to dodam tylko tyle, że nawet na ostatnich wyborach samorządowych wyniki Okręgowych Komisji Wyborczych były zapisywane i dostarczane do urzędów właśnie na dyskietkach (mimo wysyłania raportu przez internet).
W sumie to do tak małej ilości danych dyskietka jest w sam raz, pendrive jest droższy i łatwiej go porwać, bo się może przydać komuś a dyskietka już nie ;-)

Vifon   5 #24 30.12.2010 12:06

Microsoft MUSI się w końcu pozbyć literek, choćby na rzecz czegoś podobnego jak w Uniksie. Znam kogoś, kto notorycznie ma problem z brakiem literek - 5 czy 6 partycji, 4 literki zajęte przez czytnik kart, paręnaście dysków sieciowych, pendrive i literek zaczyna brakować. Poza tym jest to system niesamowicie nieelastyczny, w przeciwieństwie do rozwiązania uniksowego. Najlepiej by było wprowadzić w Win8 jakiś system podwójny, przejściowy - żeby dało się korzystać z obu wersji nazewnictwa. W Win9-10 można by już zrezygnować z wersji legacy.

GL1zdA   11 #25 30.12.2010 15:11

@MaRa
Największa ilość bzdur w jednym akapicie jaką widziałem. Backslash nie był fanaberia, był stosowany długo przed DOSem, gdzie slash nie mógł być zastosowany, z przyczyn które podałem wcześniej. Standardów kodowania Polskich znaków było co najmniej kilkanaście i strona kodowa 1250 powstała przed ogłoszeniem polskiej normy. Do tego Windows był systemem który już w 93 obsługiwał unicode. Rozszerzenia są obecne w systemach od lat 70-tych, na długo przed DOSem i CP/M. W innych systemach rozwiązywano przechowywanie metainformacji na inne sposoby i miało to głównie znaczenie estetyczne a nie praktyczne. Stosowanie metainformacji jest szybsze niż analizowanie nagłówków.

@wojtas170890
Od czasów Windows 2000 jest możliwość montowania napędów w katalogach, nie ma problemu z stworzeniem hierarchii z jednym korzeniem jak w UNIXach.

Vifon   5 #26 30.12.2010 16:35

@GL1zdA
Niby można, ale jest to tylko proteza - partycja i tak musi mieć literkę. Jeśli literek brakuje, to nic nie poradzisz. Powinni zrobić na odwrót - literki jako dodatek.

gniemirowski   5 #27 30.12.2010 22:54

@wojtas170890: ależ to o czym piszesz Microsoft zrobił już ponad 10 lat temu. Nie ma wcale obowiązku montować pod Windowsem woluminów pod literki. Co prawda C: zostanie jeszcze długo ale możesz sobie zrobić katalog np. C:\mnt i tam sobie zamontować jakąś partycję albo napęd CD, np. jako C:\mnt\partycja2 czy C:\mnt\nagrywarka. Nie ma żadnego problemu z kończącymi się literkami. Partycja NIE musi mieć literki.
Na drugi raz warto poczytać o systemie na którego temat się wypowiadasz :)

@webnull: Unix był przed Windowsem ale pierwszym systemem to on na pewno nie był.

A co do dyskietki to podobno niektórzy obecnie myślą, że ta ikonka przedstawia kartę SD :)

Vifon   5 #28 31.12.2010 14:10

@gniemirowski
Byłem przekonany, że partycja bez literki faktycznie może istnieć, ale nie może być wykorzystywana. Jeśli jest tak, jak piszesz, to jestem mile zaskoczony. Zwracam honor panom z Redmond. Jak będę włączał komputer w Windowsem, to to przetestuję.

  #29 31.12.2010 17:37

Rozszerzenia są akurat bardzo sensowne - wyobrażam sobie geeka, który w jednym katalogu ma pliki mp3, pdf-y, dokumenty office, itp, i aby dowiedzieć co jest czym dumpuje 100 pierwszych bajtów by wyszło, że plik 'życzenia_świąteczne' to mp3, a 'cicha_noc' to plik tekstowy, a 'nowy_rok' to plik wykonywalny. Można i tak, ale można sobie ułatwić życie nadając rozszerzenia.