Blog (91)
Komentarze (1.3k)
Recenzje (1)

Analogowe nagrania na winylu i zgranie ich na PC z GoldWave, a przy okazji nieco na temat foobar2000 i VinylStudio

Strona główna@AudiofilPC Analogowe nagrania na winylu i zgranie ich na PC z GoldWave, a przy okazji nieco na temat foobar2000 i VinylStudio
22.02.2019 11:05

Marcin Kydryński wspominał w swojej audycji, że w PRL przegrywano płyty na magnetofon z pomocą mikrofonu. Nikt chyba nie używa w ten sposób mikrofonu, który jest wbudowany w laptopie. Bardziej prawdopodobne jest, że na twardy dysk zrzucane są strumienie, które wygenerował gramofon z wyjściem USB. Trudno zrozumieć jaki ma sens inwestowanie w to czasu, gdy podobny poziom jakości oferuje Spotify. Zupełnie inaczej sprawa wygląda w przypadku unikalnych nagrań wydanych na winylu i chęci, by jak najwięcej z nich usłyszeć. Na rynku nie brak programów, które pozwalają zgrać z dobrą jakością muzykę z czarnych płyt.

671571

Wymaga to gramofonu i odpowiedniego wzmacniacza. Konkretnie chodzi tu o przedwzmacniacz, który powszechnie kojarzy się z wejściem "phono". Najczęściej jest wbudowany we wzmacniaczu domowego zestawu audio, ale są także rozwiązania z wyższym stopniem zaawansowania. Ten temat poruszyłem w listopadzie ur. Wspomniałem tam przy okazji o ciekawej możliwości programu GoldWave. Warto w nim skorzystać z cyfrowego dekodowania korekcji RIAA, którą standardowo mają nagrania na współczesnych płytach gramofonowych. Wcześniej wytwórnie miały własne standardy. Znając je, można właściwie zgrać także stare płyty z 78 obr./min.

bEaoiuwT

Korekcja Recording Industry Association of America to sposób na ograniczenie rozmiaru rowka płyty LP. Niskie tony potrzebują więcej miejsca, a wysokie mniej. Zastosowano w związku z tym proste rozwiązanie z filtrem, który podczas grawerowania matrycy płyty wzmacnia wysokie tony i obniża niskie. Odtwarzanie muzyki z płyty winylowej wymaga odwrotnego procesu.

671574

Ma to jeszcze jedną bardzo istotną zaletę. Pozwala precyzyjniej zapisać na płycie niuanse z wysokimi tonami, by igła mogła je lepiej wydobyć. Filtr "kodujący" nagranie na matrycę ma najwyższą możliwą jakość, ale po stronie "dekodera" u użytkownika jest inaczej. Przeważają tu tanie rozwiązania zapewniające funkcyjną zgodność. Lepsza jakość wiąże się z dużym wzrostem ceny, bo zadanie nie jest proste i trzeba skorygować sygnał, który nie jest bezwzględną kopią oryginału. Zniekształcenia powstają z powodu niedoskonałości mechanicznych przy tłoczeniu płyt i odtwarzaniu ich z gramofonem.

671576

Analogowy filtr RIAA w przedwzmacniaczu to spore wyzwanie i uzyskanie dla niego dobrej jakość jest przez to kosztowne. Cyfrowa korekta RIAA w PC stwarza nowe możliwości dla odtwarzania nagrań z płyt analogowych. Podobnie było z cyfrowymi rozwiązaniami dla filtrów w analogowych telewizorach, by zapewnić lepszą wierność obrazu na ekranie.

671578

We wcześniejszych wpisach wspominałem o możliwościach foobar2000, by cyfrowo dekodować nagrania z płyt. Należy w tym celu zainstalować wtyczkę foo_dsp_deemph, a następnie w ustawieniach "DSP Manager" włączyć "RIAA phono deemphasis filter". Alternatywą jest wtyczka foo_dsp_effect i włączenie "IIR Filter", w którym należy wybrać tryb z trochę dziwną nazwą "RIAA Tape/Vinyl De-emphasis".

671580

W obu przypadkach trzeba mieć zgraną muzykę z płyty bez korekty RIAA. Wtyczki do foobar powstały prawdopodobne z myślą o odtwarzaniu plików zgranych z gramofonu przez wejście mikrofonowe w komputerze. Być może na rynku są także dostępne gramofony z wyjściem USB, w których nie wbudowano takiej korekty i aby odtwarzać generowany przez nie strumień z muzyką potrzebne są te wtyczki.

671582

Nazwa drugiej wtyczki sugeruje, że mogą być również oferowane pliki z nagraniami z taśm, na których jest korekcja RIAA. Te pliki mogą być podstawą przy produkcji płyt winylowych, które pojawiają się teraz w marketach. Nie można przez to wykluczyć, że wabiąc marką RIAA zaoferowano je także początkującym fantastom dobrego brzmienia.

671584

Kopie taśm do produkcji płyt były przecież wcześniej oferowane zaawansowanym fantastom. Te są jednak z oryginalnymi korekcjami NAB lub CIRR, czyli dostosowaniem do możliwości głowic magnetofonowych względem szybkości przesuwu taśmy i jej właściwości magnetycznych. Taśmy w kasetach mają standardową szybkość. Stosowna jest w nich korekcja 120 µs oraz 70, jako alternatywa dla chromu. Przełącznik dla tych wartości był znany większości użytkowników zainteresowanych optymalną jakością odtwarzania muzyki z kaset.

671586

Zgrywanie płyt przez wejście mikrofonowe jest najprawdopodobniej brane także pod uwagę w programie Vinyl Studio, ale z założeniem, że powstaną z tego uniwersalne pliki z muzyką. W instrukcji można trafić m.in. na informację "Do not be put off by the fact that some USB devices identify themselves as a Microphone - they are lying".

671588

W menu programu "Cleanup Audio", gdzie do wyboru jest opcja "Set Default Filter Settings and Equalisations Curves" i można dla płyt wybrać np "Winyl in god condition" lub "78s and badly wom vinyl". Jest to wygodne ustawienie, ale łatwo o nim zapomnieć przy pracy, która wymaga innego trybu. Bezpieczniej jest przy edytowaniu zgranego pliku wybrać "Specify Equalisation Curves". W pojawiającym się okienku dialogowym można wybrać "Equalisations Curve (FFT Filter)", gdzie jest opcja RIAA oraz "More curves…". Ta druga pozwala w kolejnym okienku "Apply Recording Equalisation" wybrać któreś z ustawień dla płyt przez rokiem 1954, jeżeli jest to potrzebne.

671590
671591

Taki sposób zgrywania z edytowaniem bardzo dobrze sprawdzi się z GoldWave. Podczas edycji wystarczy wybrać w menu "Efect", a z niego "Filter" i później "Equalizer", by w pojawiającym się okienku dialogowym wybrać gotowe ustawienie RIAA i zatwierdzić rozpoczęcie procesu. Precyzja z jaką zostanie wykonane "dekodowanie" zależy od jakości cyfrowego zapisu. W GoldWave można ustawić jakość przetwarzania A/D podczas zgrywania.

671593

Wciśnięcie F11 w GoldWave otwiera okno dialogowe "Control Properties". Tu po otwarciu zakładki "Device" można w bloku "Record" wybrać stosowne parametry. Korzystając z funkcji "Test" można je precyzyjnie dopasować, ale ustawienie "Shared" zapewnia zazwyczaj optymalne możliwości. Najbardziej stabilny proces przetwarzania A/D zapewnia zapis nagrania z takimi samymi parametrami. Bardziej precyzyjną pracę z korektą RIAA może zapewnić zapis z wyższymi parametrami, ale te niuanse są już trudne do usłyszenia.

671595

GoldWave to kanadyjski program, który istnieje od 25 lat i nadal można skorzystać z niego bez opłat - nawet w najnowszej wersji. Jego wygląd z domyślnym ustawieniem nie wzbudzi chyba zaufania u wielu osób. To najsłabsza strona GoldWave. Niedoświadczonemu użytkownikowi trudno jest dobrać sobie wygląd, który zapewni psychiczny komfort pracy.

671597

Profesjonalny wygląd Audition od początku daje komfort pracy i zachęca do zgłębiania możliwości programu, ale GoldWave jest szybszy. Rozbudowane funkcje Audition spowalniają pracę. Są one lepiej dopracowane od tych w GoldWave, ale do zgrywania płyt winylowych nie są tak potrzebne, jak do bardziej zaawansowanych produkcji dźwiękowych.

671599

Te nowe możliwości wymagają tylko dobrego przedwzmacniacza bez filtra RIAA i z tym może być problem. Teoretycznie nie powinno być tego problemu, bo wystarczy dobry wzmacniacz mikrofonowy. Niestety do takiego grona nie można zupełnie zaliczyć układu, który jest wbudowany w komputerach, a w drogich DAC jest niewiele lepiej. Przyzwoite wzmacniacze mikrofonowe bywały np. w dobrej klasy magnetofonach kasetowych. Skorzystałem z takiego w Sony EL-7, który jest na większe kasety, gdzie taśma przesuwa się dwukrotnie szybciej i jest szersza, jak w domowych magnetofonach szpulowych. Ten temat wymaga jednak oddzielnego wpisu.

Podsumowanie

Odtwarzanie analogowych nagrań to rynek niszowy, na którym królują mity i półprawdy. Szansa na cyfrowe filtry RIAA w systemach wbudowanych jest przez to znikoma, a z PC jest dostępna dla każdego, kto jest tym zainteresowany.

PS 27 II 2019

671604

W komentarzach wspomniałem o AudaCity / korekcji płyt. Jest strona z obszerną informacją, która ma tytuł: Playback equalization for 78 rpm shellacs and early 33 1/3 LPs

bEaoiuxP