Komputerowy Słownik Niemiecko-Polski jest bardzo rozbudowanym narzędziem do nauki języka niemieckiego. Największymi zaletami Słownika są jego stały, systematyczny rozwój (średnio - zgodnie z deklaracją autora - baza powiększa się o 125 nowych słów; w praktyce prawie zawsze się to sprawdza) oraz możliwość bezpłatnego użytkowania.
Interfejs:
Interfejs Słownika jest czytelny i skonstruowany tak, aby korzystanie z niego było łatwe i intuicyjne. Okno programu podzielone jest na trzy panele. Po lewej stronie znajduje się okienko do wpisywania szukanych haseł, zaraz pod nim jest lista haseł uporządkowanych alfabetycznie. W środku wyświetla się okno z tłumaczeniem szukanego wyrazu, a prawy panel zawiera linki do narzędzi pomocniczych. Wszystko jest przejrzyście rozmieszczone w głównym oknie programu, nie ma żadnych opcji ukrytych. Domyślne tło Słownika można usunąć lub wstawić w jego miejsce własną grafikę. Również czcionkę tłumaczenia można dostosować - zarówno jej rodzaj, jak i wielkość (kilkadziesiąt dostępnych czcionek, rozmiar w skali 1 - 6). Opcja „On top” pozwala na takie umiejscowienie Słownika na ekranie, by znajdował się on zawsze na wierzchu; suwakami można również zmniejszyć/zwiększyć jego wysokość i szerokość.
Praca ze słownikiem:
Obecnie Słownika zawiera 41250 haseł (dla porównania mój prywatny słownik kieszonkowy zawiera ich 35000). Jego baza powiększa się praktycznie z każdym tygodniem. Wyszukiwanie tłumaczeń jest banalnie proste. W okienko wyszukiwania wpisujemy słowo, a program w środkowym panelu wyświetla jego tłumaczenie. Wyszukiwanie odbywa się w czasie rzeczywistym; każda kolejna litera szukanego wyrazu wpisana w okienko powoduje automatyczne przewijanie okna z bazą wyrazów i zaznaczenie najbardziej dopasowanego wyrazu; czasem wystarczy wpisać kilka pierwszych liter szukanego wyrazu, aby Słownik znalazł jego tłumaczenie.
Prócz samego tłumaczenia Słownik podaje, jaką częścią mowy jest dany wyraz (przymiotnik, czasownik itd.), rzeczowniki posiadają dodatkowo rodzajnik oraz liczbę mnogą lub informację, że dany rzeczownik liczby mnogiej nie posiada, a każdy czasownik jest odmieniony w trzeciej osobie liczby pojedynczej w czasach: teraźniejszym, przeszłym prostym i przeszłym złożonym. Przy niektórych wyrazach autor podał również ich użycie w wyrażeniach. Przykład: „Offenheit” - tłumaczenie: „szczerość, otwartość”, użycie w wyrażeniu: „in aller Offenheit” - „z całą szczerością”.
W języku niemieckim występuje kilka szczególnych liter: „ä”, „ö”, „ü”, „ß”. Jak w okienko wyszukiwania wpisać wyrazy, które takie litery posiadają? Twórca programu umieścił zaraz obok okienka wyszukiwania klawiaturkę ekranową, zawierającą tylko te litery - kliknięcie na jedną z nich umieszcza daną literę w okienku. Drugi sposób (najprostszy dla stałych użytkowników programu) to skróty klawiaturowe - „ä” = F1, „ö” = F2 itd.
Rzeczowniki w języku niemieckim pisane są z dużej litery. Dla Słownika (na szczęście!) nie ma to żadnego znaczenia. I tak, szukając tłumaczenia wyrazu „Arbeit” („praca”), śmiało możemy wpisać „arbeit”; Słownik na pewno znajdzie odpowiednie tłumaczenie.
Słownik tłumaczy jedynie pojedyncze wyrazy; nie można go użyć jako translatora jakichkolwiek tekstów; nie jest nawet w stanie przetłumaczyć dwuwyrazowych wyrażeń. Gdy w okienko wyszukiwania wpiszemy więcej niż jedno słowo, Słownik przetłumaczy nam tylko to pierwsze.
Trzeba pamiętać, że Słownik zwiera w sobie kilka baz wyrazów. Domyślnie ustawiona jest „Baza główna”, jednak nie jest to baza zbiorcza wszystkich haseł Słownika. Czasem konieczne jest, w celu znalezienia odpowiedniego tłumaczenia, przeszukanie innych baz wyrazów. I nie zawsze kierowanie się logiką będzie w tym kontekście prawidłowe... Szukając przykładowo tłumaczenia słowa „Computer”, aż się prosi, by wybrać „bazę informatyczną”. O dziwo słowa takiego tam nie znajdziemy. Znajduje się ono jednak w „bazie głównej”. Inny przykład: „Westeuropa” („Europa Zachodnia”). W „bazie geograficznej” hasła tego nie znajdziemy; znajduje się ono w „bazie głównej”. Przymiotnik „dänisch” („duński”) natomiast znajduje się zarówno w bazie głównej, jak i „geograficznej”. Być może takie „nieścisłości” wynikają z faktu, że autorem niektórych baz wyrazów nie jest główny twórca Słownika, pan Maciej Pańków, lecz osoby z nim współpracujące.
Użytkownik programu ma możliwość utworzenia własnej bazy. Osobiście nie mam potrzeby tworzenia takiej bazy, ale załóżmy, że ktoś chciałby wydzielić pewną tematycznie ze sobą związaną grupę wyrazów. Przykładowo miłośnik przyrody może utworzyć „bazę kwiatową” i w niej umieścić niemieckie nazwy kwiatów, wraz z ich tłumaczeniem, rodzajnikiem, liczbą mnogą itd.
Program docelowo stworzony został jako narzędzie do tłumaczenia słów niemieckich na język polski. Posiada on jednak „Indeks polsko-niemiecki”. To chyba najsłabsze ogniwo całej aplikacji - działa wolno i nie posiada opcji tłumaczenia w czasie rzeczywistym.
Dodatki:
Komputerowy Słownik Niemiecko-Polski to nie tylko ponadczterdziestotysięczna baza haseł; to również dość rozbudowane narzędzie do nauki języka niemieckiego. Autor wyposażył swój program w istotne dodatki, które na pewno pomogą zrozumieć i lepiej poznać aspekty języka naszych zachodnich sąsiadów. Jak pisałem wcześniej, Słownik jest bardzo przyjazny wizualnie - dostęp do dodatków otrzymujemy jednym kliknięciem w odpowiedni link w głównym oknie programu.
Jednym z dodatków jest „Gramatyka”. Umieszczono tu podstawy niemieckiej gramatyki - odmianę rodzajników, zaimków, czasowników, deklinację przymiotnika z rodzajnikiem, szyk prosty i przestawny oraz wiele innych.
Drugi dodatek to „Wymowa”, czyli „porady, jak wymawiać głoski i akcentować wyrazy”.
Oba dodatki posiadają opcję „Drukuj”.
Ciekawym elementem Słownika jest „Quiz”. Jest to pewien rodzaj testu, w którym zadaniem użytkownika jest dopasowanie odpowiedniego rodzajnika do konkretnego rzeczownika. Quiz odbywa się „na czas”; w miarę znajomości języka niemieckiego, można zmieniać odstęp czasowy między pojawianiem się kolejnych rzeczowników (od 3 do 15 sekund). Po zakończeniu testu (można to zrobić w dowolnej chwili) program wystawia ocenę, a użytkownik może zapoznać się z listą popełnionych błędów.
Gdyby ktoś chciał głębiej zajrzeć w specyfikę języka niemieckiego, nie musi żmudnie przeszukiwać Internetu w celu znalezienia odpowiednich witryn. Autor Słownika umieścił w swoim programie moduł „Linki”; po jego kliknięciu ukaże się okno z adresami internetowymi. Znajdziemy tam linki do „Strony Instytutu Filologii Germańskiej UAM w Poznaniu”, „Obszernego serwisu dla germanistów”, strony z „ciekawymi ćwiczeniami”, portalu „dla wszystkich uczących się niemieckiego” i parę innych.
Podsumowanie:
Komputerowy Słownik Niemiecko-Polski nie jest aplikacją kiedyś-tam stworzoną i zapomnianą; wciąż się rozwija, jego baza rośnie z tygodnia na tydzień; autor w razie problemów chętnie służy pomocą (wiem to z własnego doświadczenia); no i jest bezpłatny. Polecam go każdemu, kto dopiero zaczyna przygodę z językiem niemieckim, a i pewnie ktoś zaawansowany w nauce tego języka odniesie z używania Słownika wymierną korzyść.
Tradycyjny słownik książkowy, ze względu na przenośność i dostępność użycia praktycznie w dowolnym miejscu i czasie, ma jak na razie dużą przewagę nad każdym słownikiem komputerowym; nie ma sensu jakiekolwiek ich porównywanie. Skupiając się jednak tylko nad wersjami słowników komputerowych, przedstawiona tu aplikacja ma wszystko, co mieć powinna - bezpłatną i powszechną dostępność, prosty, funkcjonalny interfejs, pomoc autora, częste aktualizacje, dopracowane bazy danych, dodatki.
Szukanie wad w tym programie jest jak szukanie dziury w całym. Dla mnie osobiście wydanie Słownika w wersji portable byłoby przysłowiową wisienką na torcie...