Strona używa cookies (ciasteczek). Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianach ustawień. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.    X

Nasłuch łączności służb i krótkofalowców – skaner radiowy z taniego tunera DVB-T

Pierwotnie wpis ten miał być zatytułowany "Krótkofalarstwo – Jak tanio zacząć?". Planowałem opisać w nim między innymi nasłuch łączności głosowej różnych służb, firm i instytucji, co z krótkofalarstwem niewiele ma wspólnego. Fragment ten jednak tak bardzo się rozrósł, że wyszły mi z niego dwie odrębne części – pierwsza na temat odbiorników SDR i potrzebnego oprogramowania, a druga omawiająca częstotliwości i rodzaje transmisji z których korzystają różne służby. Druga część jest już przygotowana i opublikuję ją w przyszłym tygodniu.

SDR z tunera DVB-T

Najtańszym i dającym największe możliwości sposobem nasłuchu jest zakup tunera DVB-T bazującego na chipie Realtek RTL2832u i wykorzystanie go w roli szerokopasmowego skanera radiowego pracującego w zakresie od 22 do 2200 MHz. Tunery takie możemy kupić w cenie od 20 do 80 zł.

Dawne tunery i karty telewizyjne dostarczały do komputera gotowy – odebrany, zdemodulowany i przetworzony na postać cyfrową obraz przez port USB lub magistralę PCI oraz najczęściej analogowy sygnał audio, poprzez wejście liniowe karty dźwiękowej. Takie podejście zapewniało wydajność – zasoby procesora nie były angażowane w odbiór, interpretacje i przetwarzanie sygnału telewizji. W dzisiejszych czasach komputery dysponują znacznie większą mocą obliczeniową, a sygnał telewizji nadawany jest cyfrowo, w związku z czym, obecnie produkowane tunery telewizyjne zajmują się jedynie dostarczeniem do komputera odpowiednio spróbkowanego i skwantowanego zapisu fal radiowych z wybranego przez sterownik tunera zakresu częstotliwości (działają podobnie jak karta dźwiękowa). Takie rozwiązanie jest tańsze i bardzo uniwersalne. Dzięki alternatywnemu sterownikowi i specjalnemu oprogramowaniu Software Defined Radio (np. AirSpy SDR#) możemy dostroić nasz tuner telewizyjny do dowolnej częstotliwości, a następnie dowolnie interpretować i demodulować odbierany sygnał – odbierając telewizję, radio programowe, podsłuchując radiokomunikację służb, krótkofalarskie przemienniki, przechwytując lotnicze SMS-y, czy śledząc samoloty na niebie.

Gdzie kupić tuner i na co zwrócić uwagę?

Gdy kupowałem mój pierwszy tuner DVB-T z zamiarem wykorzystania go jako odbiornik SDR, wyczytałem na jakimś internetowym forum, że wybrany przeze mnie model posiada chip SDR Realtek RTL2832u oraz tuner (układ dostarczający do chipu SDR określony zakres częstotliwości) Rafael Micro R820T. Ku mojemu zdziwieniu, po podłączeniu urządzenia, okazało się że owszem chip SDR to RTL2832u, jednak zastosowany tuner był inny – miał niższą czułość i przesłuch występujący po środku odbieranego fragmentu spektrum (na środkowej częstotliwości, do której się dostrajamy). Producent nigdzie nie deklarował zastosowanych w produkcji układów scalonych i w każdej chwili mógł zmodyfikować płytkę wewnątrz urządzenia, tak aby mógł wykorzystać tańsze podzespoły, równie dobrze nadające się do odbioru telewizji cyfrowej.

Z tego względu, osobom planującym zakup tunera DVB-T, polecam zakupienie go w Państwie Środka, na przykład, za pośrednictwem serwisu zakupowego Aliexpress lub na eBayu, szukając pod hasłem RTL SDR, opcjonalnie podając nazwę wybranego przez nas tunera (o tym za chwilę). W ten sposób mamy gwarancję że zakupione przez nas urządzenie zawiera dokładnie takie podzespoły jakich byśmy chcieli. Zakupiony przez nas tuner będzie oczywiście również odpowiednio tańszy – średnio dwa lub trzy razy niż gdybyśmy kupili go w sklepie. Wadą tych urządzeń jest natomiast niska jakość wykonania (przynajmniej ja się z tym spotkałem) – postrzępiona, nie opiłowana obudowa, matowe luty na płytce PCB, a sama płytka brudna od resztek pasty lutowniczej i topnika.

Czym jednak różnią się poszczególne chipy tunerów i który powinniśmy wybrać? Tunery różnią się przede wszystkim zakresem odbieranych częstotliwości oraz czułością odbioru sygnału. W poniższej tabeli, zaczerpniętej ze strony rtl-sdr.com, znajdują się zakresy częstotliwości odbierane przez poszczególne chipy tunerów. Ze swoich obserwacji, polecał bym poszukać odbiornika z tunerem Rafael Micro R820T/2 (druga wersja popularnego chipu R820T), nie polecał bym natomiast chipu Elonics E4000 – w ten konkretny model wyposażony był mój pierwszy odbiornik DVB-T. Porównania czułości odbieranego sygnału przez różne tunery możemy znaleźć w serwisie YouTube.

Jeśli chcemy odbierać sygnały o niższych częstotliwościach (od 0 do 22 MHz), posiadające niemal globalny zasięg, powinniśmy zaopatrzyć się w specjalny upconverter. Jakość sygnału, zwłaszcza gdy planujemy odbierać sygnały z satelitów – np. mapy pogodowe, możemy podnieść stosując wzmacniacze i specjalne anteny dostosowane do częstotliwości które chcemy odbierać oraz konkretnych zastosowań.

Oprogramowanie AirSpy SDR#

Do odbioru sygnałów z tunera DVB-T można wykorzystać wiele różnych programów. W systemach Unixowych, najpopularniejszym rozwiązaniem jest oprogramowanie GNU Radio oraz graficzna nakładka GQRX. Pod Windowsem, najpopularniejsze i polecane przeze mnie oprogramowanie to AirSpy SDR#. Dawniej projekt ten obsługiwał jedynie tanie tunery DVB-T. Od niedawna, jego twórcy rozwijają również serię własnych urządzeń – odbiorników przeznaczonych typowo do zastosowań SDR. Choć bazują one na tych samych chipach, mają więcej funkcji i również więcej kosztują. Są to jednak nieporównywalne koszty z drogimi, profesjonalnymi analizatorami widma, dla których projekt ten może być alternatywą. Wsparcia dla tanich tunerów DVB-T nie porzucono. Program możemy pobrać pod tym linkiem (SDR Software Package).

Paczka oprogramowania od AirSpy zawiera w sobie wiele programów, których część współpracuje jedynie z tunerami z serii AirSpy, a część dostępnych jest również dla posiadaczy popularnych tunerów DVB-T. Program SDR# wspiera oba typy urządzeń i pozwala na odbiór analogowych sygnałów audio i telegrafii nadawanych z modulacjami AM (w tym SSB – LSB i USB), FM i CW na wszystkich wspieranych częstotliwościach, ma też wiele dodatkowych funkcji. Przy pomocy specjalnych rozszerzeń lub programów do których przekażemy odebrany sygnał audio, możemy też odbierać i dekodować sygnały cyfrowe. Znajdujący się również w pakiecie, program ADSB Spy pozwala odbierać, nadawane przez samoloty pozycje GPS, które później możemy zwizualizować na mapie lub przesłać do serwisu Flightradar24 otrzymując darmowe konto premium.

Po pobraniu i wypakowaniu z archiwum paczki programów od AirSpy, uruchamiamy skrypt "install-rtlsdr.bat". Skrypt ten pobierze oprogramowanie Zadig, pozwalające na podmianę sterowników. Następnie podłączamy do komputera tuner DVB-T, uruchamiamy program "zadig.exe", z paska menu wybieramy pozycję Options i zaznaczamy List all devices. Dalej, z listy rozwijanej po środku okna wybieramy po kolei wszystkie urządzenia i przy tych które w polu Driver mają wpisaną wartość "RTL2832UUSB", klikamy przycisk Replace Driver. Jeśli na liście nie ma naszego urządzenia, możemy albo zainstalować sterowniki producenta, tylko po to by je następnie podmienić albo od razu ręcznie zainstalować sterownik WinUSB.

Mamy już sterowniki, czas więc uruchomić SDR# (plik "SDRSharp.exe")! Po uruchomieniu programu, z listy rozwijanej w polu Source, znajdującym się w lewym górnym rogu okna, wybieramy pozycję RTL-SDR USB, a następnie klikamy na zębatkę powyżej. W nowo otwartym oknie zaznaczamy opcje RTL AGC i Tuner AGC pozwalające automatycznie ustawiać czułość odbioru. Teraz możemy już kliknąć przycisk Play i jeśli wszystko poszło dobrze, cieszyć się odbieranym szumem. :-)

Na tym etapie proponuję odszukać w spektrum jakąś stację radiową UKF FM (zakres częstotliwości od 87.5 do 108 MHz), aby sprawdzić czy wszystko działa prawidłowo. Sygnał będzie reprezentowany przez górkę w wyświetlanym widmie oraz jaśniejszy pasek na wodospadzie poniżej. Musimy ustawić go tak, aby znalazł się w szarym polu, lub przesunąć to pole nad sygnał stacji.

***

Źródło tyłowego zdjęcia: www.fototeo.pl 

hobby

Komentarze

0 nowych
  #1 02.09.2016 14:50

posluchac to se mozna co najwyzej straz miejska a i to pewnie nie wszedzie.Pogotowie i Policja chodza w cyfrze MotoTrbo wiec tytul
nasluch sluzb pasuje jak piesc do nosa.
Chyba ze w jakims pierdziszewie gdzie radiowoz wyjezdza raz na miesiac to moze ewentualnie.Nasluch oczywiscie jest mozliwy ale nasluch sluzb to wyzszy level o ile wogole cokolwiek uslyszysz i zdekodujesz klucz bodaj 40 bitowy

GBM MODERATOR BLOGA  19 #2 02.09.2016 16:09

A jak wygląda sprawa nasłuchu częstotliwości wykorzystywanych przez służby? Na pewno są szyfrowane, ale jesteś w stanie wyjaśnić jak to wygląda w praktyce? ;-)

  #3 02.09.2016 16:26

Jak nie są szyfrowane to możesz słuchać, ale trudno mi powiedzieć czy możesz takie coś upublicznić dalej (dane osobowe).

Jak są zaszyfrowane to nie posłuchasz.

okokok   12 #4 02.09.2016 16:31

@GBM: W następnej części, równo za tydzień. Sporo można posłuchać i sporo jest już szyfrowane. Chciałem te wpisy połączyć, ale pewnie wyszło by tl;dr.

Autor edytował komentarz w dniu: 02.09.2016 16:38
pamix   7 #5 02.09.2016 17:07

Do tego celu nie potrzebujemy nawet sprzętu. Mamy rozwiązania w chmurze, chociaż twoje rozwiązanie daje zapewne większe możliwości.

okokok   12 #6 02.09.2016 17:45

@pamix: Mowisz o WebSDR?

  #7 02.09.2016 18:03

Świetny wpis. Widać, że masz na temat szeroką wiedzę i rzetelnie ją przekazujesz. Może zabrzmi wygodnicko, ale czy nie ma na internecie strony, gdzie ktoś by streamował te dane? Bez kupowania sprzętu, anteny i konfigurowania programów?

miclis   4 #8 02.09.2016 18:29

lubię artykuły o radiu, krótkofalowcach i tematach pokrewnych. Samemu nie posiadam żadnego odbiornika pozwalajacego na nasłuch na częstotliwościach używanych przez krótkofalowców czy służby, ale gdy chce mi się ich posłuchiwać, to korzystam z WebSDR umieszczonego w moim mieście. http://sp2pmk.tvk.torun.pl:8901

entat   5 #9 02.09.2016 20:20

Wykorzystując tuner SDR można również "nasłuchiwać" elektroniczne nianie - przetestowane na własnej :) Działają one w częstotliwościach, mieszczących się w zakresie tego tunera.

Z oprogramowaniem dump1090 udało mi się podejrzeć położenia samolotów, w odległości do ok. 80 km w linii prostej (z małą antenką z zestawu wystawioną na balkon przy ograniczonym "polu widzenia" - blokowisko):)

przemo188   8 #10 02.09.2016 20:26

Fajnie by było gdyby był jeszcze opis instalacji i działania oprogramowania na linuxa.

okokok   12 #11 02.09.2016 20:38

@miclis: Ten WebSDR ogranicza się w większości do pasm amatorskich, poza tym jeśli jest jeden w jakimś większym mieście w danym regionie to już jest dużo. Sporo nadajników ma mały zasięg i jeśli znajdują się w jakiejś odległości, nawet w tym samym mieście, nie wychwycimy ich.

okokok   12 #12 02.09.2016 20:39

@entat: Mając Baofenga można straszyć rodziców :-)

Autor edytował komentarz w dniu: 03.09.2016 14:15
entat   5 #13 02.09.2016 20:45

Te tunery są też trochę wymagające, jeśli chodzi o procesor. Próbowałem uruchomić skaner częstotliwości (gqrx pod Debianem) na starym netbooku z procesorem AMD Dual-Core C-50 (2x1 GHz) i radio FM "rwało". Za to na leciwym biedronkowym tablecie z przeskalowanym taktowaniem procesora do 1,2 GHz można było już słuchać radia:)

okokok   12 #14 02.09.2016 20:50

@entat: Malinka v1 spokojnie radzi sobie z ADS-B. Zawsze możesz zmniejszyć ilość próbek, czy rozdzielczość.

  #15 02.09.2016 20:50

ale ktos zna morsa?

entat   5 #16 02.09.2016 20:56

@okokok: sprawdzałem z ustawieniami na minimum, niestety to nie wystarczyło. A chciałem zabrać netbooka w teren, żeby odebrać zdjęcia z satelity pogodowego;-)

Autor edytował komentarz w dniu: 02.09.2016 20:59
miclis   4 #17 02.09.2016 21:27

@okokok: czasami korzystałem również z innych WebSDR dostępnych na websdr.org. Mimo to, ten toruński łapie wieczorami sporo łączności. Na początek dobre i to, bo skuteczne i za darmo.

okokok   12 #18 02.09.2016 21:36

@miclis: Jeśli chodzi o fale krótkie to do samego słuchania nic więcej nie potrzeba. Im wyższa częstotliwość tym jednak niższy zasięg i tutaj takie rozwiązanie przestaje się sprawdzać i mały przenośny odbiornik przy sobie się przydaje. Jechałem kiedyś tramwajem z dwumetrową anteną i laptopem :-)

scribe   2 #19 02.09.2016 22:02

@GBM: urządzenia odbierające nie wymagają zgody, nadające już tak. wszystkie wrażliwe dane są szyfrowane, policje natomiast możemy podsłuchać zwykłym skanerem i nie jest to zabronione, zabronione jest uzyskiwanie dostępu do niejawnych informacji. od lat używam unidena do podsłuchiwania, np mamy domówkę na ul.Wielkiej oznacza pobicie w domu ;)

okokok   12 #20 02.09.2016 22:11

@scribe: "wszystkie wrażliwe dane są szyfrowane" :D :D :D policja na tych analogowych kanałach dyktuje pesele. imiona, nazwiska, adresy zameldowania itp. legitymowanych i zatrzymywanych osób. sporo komunikacji przebiega już cyfrowo, jednak nie zawsze są one szyfrowane. a nawet te szyfrowane można złamać. gsm też można złamać korzystając z takiego tunera i zwykłego pc. niestety jest to nie legalne, więc lepiej nawet o tym nie pisać.

GBM MODERATOR BLOGA  19 #21 02.09.2016 22:20

@okokok: Jasne, bardzo chętnie przeczytam :-)

pamix   7 #22 02.09.2016 23:32

@okokok: Zgadza się.

  #23 03.09.2016 07:38

Tutaj jest ten z chipem 820T2 (chwalony za najlepszą czułość) za mniej niż 40zł z przesyłką
http://goo.gl/y4Obvw

miclis   4 #24 03.09.2016 10:08

@okokok: wyobrażam sobie, jakie zainteresowanie musiałeś wzbudzać :D

  #25 03.09.2016 11:05

@pamix:"Do tego celu nie potrzebujemy nawet sprzętu. Mamy rozwiązania w chmurze, chociaż twoje rozwiązanie daje zapewne większe możliwości." Większej bzdury nie czytałem !!!!! Od ziemi płaskiej :)))

eimi REDAKCJA  16 #26 03.09.2016 11:52

@okokok: nie można pisać o dziurach w zabezpieczeniach? xD
To marzenie wszystkich producentów - security through obscurity.

okokok   12 #27 03.09.2016 11:58

@eimi: Producentem zabezpieczeń w służbach jest głównie prawo. Przez lata funkcjonował i nadal funkcjonuje system w którym nie ma żadnego szyfrowania, jedynym zabezpieczeniem jest to że nie wolno wykorzystywać ci usłyszanych informacji ani ich rozpowszechniać. Jeśli ktoś jest zainteresowany łamaniem jakiegoś konkretnego standardu to polecam Googlać pod hasłem: "RTL-SDR NAZWA_STANDARDU", opcjonalnie dodając słowo kluczowe "cracking".

pamix   7 #29 03.09.2016 13:52

Dopiero teraz zobaczyłem, że twój wpis jest częścią większej całości. Bardzo fajnie się czyta i szczerze mówiąc liczę na więcej.

  #31 03.09.2016 17:17

@GBM: Słuchać można wykorzystywać zasłyszane informacje nie. Kodują się wielkie miasta na prowincji nie ma na to pieniędzy.

  #32 03.09.2016 19:18

@GBM:
W większości nie są szyfrowane.
Nawet w Krakowie gdzie mamy sieć TETRA spora część ruchu policji poza miastem jest analogowa i można słuchać.
Tyle że... to na dłuższą metę straszne nudy.
Ktoś komuś ukradł kurę, komuś innemu podpierniczyli rower a jakaś baba po pijaku pobiła się z mężem już czwarty raz w tym tygodniu a jest dopiero wtorek.

  #33 03.09.2016 19:20

@entat: Ta antena jest nic nie warta.
Wykonaj sobie dipol na interesującą Cię częstotliwość. Efekty na 100% będą znacznie lepsze.

  #34 03.09.2016 19:22

@entat: Jest soft na androida. Nie odbierałem NOAA ale wydaje mi się że Deoid SSTV ma opcje odbioru faxu a taką emisją pracują te satki.

AudiofilPC   5 #35 03.09.2016 19:39

Dzięki za wpis. RTL2832u obsługuje DAB+ i to sprawdzałem, a na zapoznanie się z innymi możliwościami brakowało mi zawsze czasu.

okokok   12 #36 03.09.2016 19:52

@AudiofilPC: Dzięki :-) RTL sam w sobie niczego nie obsługuje, to tylko taki ADC jak wejście liniowe karty dźwiękowej, tyle że ma dużo szerszy zakres odbieranych częstotliwości i zazwyczaj na wejściu tuner który dostarcza mu określony wycinek widma - np 2 MHz od 950 do 952 MHz. DAB+ i cokolwiek innego to już zasługa programu który demoduluje sygnał z pobranych próbek i dalej to jakoś interpretuje.

Autor edytował komentarz w dniu: 03.09.2016 19:55
scribe   2 #37 03.09.2016 21:57

pytanie z innej beczki - czy odbiore tym sygnał FPV z drona np Hubsan X4

scribe   2 #38 03.09.2016 21:59

@okokok: prosze złam gsm domowym sposobem - kupie od Ciebie instrukcje za 1k zł przelewem - zaraz!

okokok   12 #39 03.09.2016 22:10

@scribe: Jeśli znajdziesz drona który nadaje w paśmie tunera, a nie ISM 2.4 GHz, pasmo zajmowane przez obraz zmieści się w okienku RTL oraz napiszesz lub znajdziesz program który zinterpretuje sygnał i wyświetli ci obraz, to jak najbardziej ;-) Co do tej instrukcji - https://domonkos.tomcsanyi.net/?p=418 i 3 kolejne części.

elita   4 #40 04.09.2016 00:30

Co do sdr to niedawno pojawiły się już dość przystępne kompletne transcivery pozwalające postawić swój bts, własną sieć gsm itd. Jak szukałem tego kilka lat temu to ceny pod 2-3k$, teraz widziałem w okolicy 1600zł.
Co do nadawania to w zakresie mikrowatów można się legalnie bawić na ghz bo te fale i tak nie opuszczą pomieszczenia w którym się bawisz.

vera109   8 #41 04.09.2016 12:18

@Jephrey (niezalogowany): bzdura. nawet gdyby - to i tak można zdekodować cyfre.

okokok   12 #42 04.09.2016 13:07

@Jephrey (niezalogowany): To "pierdziszewo" to na przykład Wrocław? Poza tym mówiąc służby nie mam na myśli tylko Policji i Pogotowia :-)

okokok   12 #43 04.09.2016 13:08

@sdj (niezalogowany): Nie wolno upubliczniać ani wykorzystywać usłyszanych informacji. Nie wolno też łamać zaszyfrowanych transmisji, co nie oznacza że nie jest to możliwe.

entat   5 #44 04.09.2016 15:42

@wbielak (niezalogowany): wiem, wiem. Tej antenki nie chciałem brać na zdjęcia pogodowe. W Internecie znalazłem projekt do samodzielnego wykonania:-)

entat   5 #45 04.09.2016 19:32

Dodać jeszcze można, że tunery te bez problemu radzą sobie z odbiorem informacji RDS (w zależności od używanego oprogramowania). Możemy zatem widzieć informacje o danym utworze, artyście, stacji radiowej itd. na ekranie komputera.

ufcik   2 #46 04.09.2016 21:02

Jako antenę do tego tunera polecam zrobić sobie klona ARA-2000
https://apollo.open-resource.org/mission:log:2012:08:02:active-wideband-receiver...
Nawet bez wzmacniacza efekty są zadowalające.
Raz udało mi się złapać kogoś z Alberty w Kanadzie na 27,5MHz. Chwalił się wtedy że jest bardzo dobra propagacja i że rozmawiał poprzednio z Filipinami. Z tego co zrozumiałem to wtedy rozmawiał z kimś w Niemczech ale nie słyszałem drugiej strony. Udało mi się nawet nagrać kawałek w HDSDR :)

okokok   12 #47 04.09.2016 23:00

@ufcik: Brzmi bardzo zachęcająco. Spróbuję :-)

  #48 05.09.2016 10:36

@Jephrey (niezalogowany):
We Wrocławiu posłuchasz niezaszyfrowanego sygnału od policji.

edmun   12 #49 05.09.2016 10:40

Widziałem komentarze powyżej jednakże i tak czuję się rozczarowany. Przewijam stronę i przewijam żeby zobaczyć jak to działa w praktyce i co można nasłuchać a tu koniec artykułu. No co za oszustwo ;) ;) ;)

okokok   12 #50 05.09.2016 10:51

@edmun: W takim razie raz jeszcze zapraszam na drugą część w piątek. :-)

edmun   12 #51 05.09.2016 12:12

@okokok: Czekam czekam... :)

  #52 07.09.2016 02:33

@Jephrey (niezalogowany): na yt znajdziesz dekodowanie moto trbo i inne, zdziwisz sie jak latwo mozna sluchac w tym trybie

  #53 14.10.2016 02:13

W Zielonej Górze jest policja nie szyfrowana i gadają co chwila.