Dokument nie wyszedł spod ręki samego Napoleona. Wysłano go z kwatery głównej Eugène'a de Beauharnais, wicekróla Włoch, do generała Auguste'a de Marmonta, który dowodził wojskami francuskimi w Dalmacji. Przekaz miał znaczenie strategiczne i zakładano, że trafi do adresata wyłącznie przez zaufanego oficera.
Przez dziesięciolecia historycy i kryptolodzy próbowali odczytać ten list, ale nikt nie opublikował pełnej deszyfracji. Sytuacja zmieniła się dopiero wtedy, gdy Carter Church wykorzystał model OpenAI GPT-6 Astra. Narzędzie najpierw przepisało obraz dokumentu, a później zajęło się samym kodem.
Jak AI rozpracowała napoleoński szyfr
Church podał, że system analizował szyfr podstawieniowy homofoniczny. AI podzieliła tablicę 1 202 na 1 836 na wiersze, odczytała znaki i ustaliła, które z 175 ręcznie rysowanych symboli oznaczają ten sam znak zapisany podwójnie. Następnie model przygotował potrzebny kod i sprawdził wynik z danymi historycznymi. Cały proces zajął sześć godzin.
WIDEOPolacy wiedzą, gdzie się skryć? Pytamy na ulicach Warszawy
Po rozszyfrowaniu okazało się, że list był ważnym elementem francuskich przygotowań do wojny z Austrią wiosną 1809 r. Zawierał informacje o pozycjach wojsk bawarskich, polskich i francuskich, a także szczegółowe instrukcje dla Marmonta. Miało to duże znaczenie, ponieważ w razie austriackiej ofensywy dowódca w Dalmacji mógł zostać odcięty od reszty sił.
Co ustalono dzięki listowi z 1809 r.
Analiza liczebności wojsk, położenia jednostek i tytułów oficerów pozwoliła też dokładniej określić czas powstania dokumentu. Church ocenił, że list pochodzi z końca marca 1809 r., czyli z okresu przypadającego ok. dwóch tygodni przed rozpoczęciem austriackiej ofensywy.
Znaczenie tej deszyfracji wykracza poza sam epizod z epoki napoleońskiej. Sprawa pokazuje, że sztuczna inteligencja może przyspieszyć badanie dawnych rękopisów i skomplikowanych szyfrów, z którymi przez lata nie radzili sobie badacze. Dla historyków i osób zajmujących się kryptografią to praktyczny przykład wykorzystania AI przy pracy ze starymi dokumentami.