Policja prosi o odblokowanie telefonu. Co stanowią przepisy?
Smartfon to dziś nie tylko narzędzie do rozmów i przeglądania internetu, ale też urządzenie, którym łatwo nagrywać dźwięk i obraz. Właśnie dlatego w wyjątkowych sytuacjach funkcjonariusze mogą domagać się odblokowania telefonu w trakcie interwencji — np. gdy podejrzewają, że na urządzeniu znajdują się istotne materiały. Takie przypadki nie należą do codzienności, jednak warto wiedzieć, jakie są granice uprawnień policji, bo same przepisy nie dają tu prostej odpowiedzi.
Na tle wielu innych państw polskie prawo nie zawiera przepisu, który wprost odpowiadałby na pytanie, czy obywatel ma obowiązek odblokować telefon na polecenie policjanta. To powoduje, że w obiegu funkcjonują różne interpretacje. Dr hab. Szymon Pawelec z Uniwersytetu Warszawskiego zwracał niegdyś uwagę w komentarzu dla WP Tech, że sprawa jest niejednoznaczna, a przy ocenie takiej sytuacji trzeba brać pod uwagę kontekst prawa karnego.
W największym skrócie można powiedzieć, że jednym z podstawowych elementów zasady prawa do obrony i jednym z fundamentów rzetelnego procesu karnego jest zakaz zmuszania kogokolwiek do dostarczania dowodów na swoją niekorzyść.
W praktyce często przywoływany jest wątek uprawnień świadka, w tym możliwości odmowy odpowiedzi na pytanie, jeśli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić na odpowiedzialność karną jego samego albo osoby najbliższe.
Microsoft stawia na wiarygodne, medyczne AI?
Taką ochronę przewiduje art. 183 Kodeksu postępowania karnego. Część ekspertów wywodzi z tego, że w określonych okolicznościach można potraktować odblokowanie telefonu jako czynność, której da się odmówić — szczególnie wtedy, gdy dane zapisane w urządzeniu mogłyby działać na niekorzyść osoby przepytywanej.
Osobny scenariusz dotyczy sytuacji, gdy pojawia się podejrzenie, że urządzenie pochodzi z kradzieży. Wtedy policjanci mogą żądać weryfikacji numeru IMEI, czyli indywidualnego identyfikatora telefonu, po którym da się sprawdzić, czy sprzęt figuruje jako utracony.
Teoretycznie również w takim przypadku możliwa jest odmowa odblokowania, choć — jak podkreśla się w praktycznych poradach — warto ocenić okoliczności przed podjęciem decyzji. Jeśli chodzi o samo ustalenie IMEI, można to zrobić przy użyciu kodu MMI: wpisanie *#06# w aplikacji telefonu (dialerze) i zatwierdzenie "zieloną słuchawką" powoduje wyświetlenie numeru na ekranie.
