Windows 98 bez wsparcia od 20 lat. Miał fanów nawet w czasach Visty

Kamil J. Dudek
Windows 98 nie chciał umrzećWindows 98 nie chciał umrzeć
Źródło zdjęć: © Flickr | Thawt Hawthje

Nieco ponad dwadzieścia lat temu wsparcie techniczne utracił Windows 98. Był to system darzony wielkim sentymentem, acz na tym etapie skutecznie wyparty przez XP. Dlaczego miał tylu fanów jeszcze w czasach Visty?

Listopad 2006 w historii Windowsów to przede wszystkim moment ukończenia prac nad systemem Windows Vista. W takim zestawieniu tym bardziej szokujące jest to, że jedynie cztery miesiące wcześniej wsparcie techniczne utraciły Windows 98 oraz jego wydania Second Edition i Millennium Edition, będące oprogramowaniem dalece bardziej prymitywnym. Jednak statystyki pokazują, że używało go w Polsce wtedy jeszcze około siedmiu procent internautów.

Wystarczająco dobry?

Odpowiedź na pytanie "dlaczego nie przemigrowano szybciej na XP" w kontekście tamtych czasów jest bardzo prosta i prędko kończy dyskusję. Komputery były droższe i zmieniano je nieco rzadziej, dużo sprzętu miało za mało mocy dla XP, aktualizacje systemu były płatne (choć szalało piractwo), a dla wielu zastosowań "wszystko działało". Dopiero zaczynała się historia stron internetowych tak ciężkich, że wymagają gigabajta RAM-u, Chrome nie istniał, a najnowszy Firefox z powodzeniem działał na Windows 98. Głównymi motywatorami wymiany sprzętu były gry oraz brak sterowników dla nowych rozwiązań, jak SATA, Hyper-Threading i Wi-Fi.

Ciekawsze są inne pytania. Na przykład: na ile niebezpieczny był Windows 98? Do jakiego stopnia "zaawansowane mechanizmy zabezpieczeń" z XP SP2 były oczywistą korzyścią dla użytkownika? Jak bardzo istotne były niższe wymagania sprzętowe? Ile było w tym sentymentu? I czy bylibyśmy w stanie "używać 98 w nieskończoność", skoro był mniejszy, szybszy i prostszy?


WIDEO
Zabrałem vivo X500 Pro Max na rejs. Telekonwerter dał radę


Microsoft uwielbiał reklamować XP jako system bezpieczniejszy, zaopatrzony w mechanizmy kontroli uprawnień. To jednak uproszczony opis. Paradoksalnie, ze względu na większą liczbę usług i składników, był on bardziej podatny na zdalne włamania. Konta użytkownika i system NTFS w niczym tu nie pomagały. Windows 98 można było zdalnie zawiesić, zepsuć, zresetować albo ominąć uwierzytelnianie. Ale zdalne wykonanie kodu było trudniejsze.

Wcale nie taki dziurawy

Tymczasem Windows XP, zwłaszcza niezałatany – a w Polsce z obawy przed konsekwencjami piractwa było to powszechne – czynił to znacznie łatwiejszym. Nie znaczy to, że był wszechstronnie bezpieczniejszy. Zawierał szereg dziur w obsłudze tak fundamentalnych elementów jak pliki ikon (KB891711), kursory (MS07-17) i bitmapy (CVE-2007-3958), a Internet Explorer wbudowany w system można było zmusić do ich załadowania wprost z sieci, przeglądając "zwykłą" stronę internetową.

Skoro więc Windows 98 nie był "aż tak niebezpieczny", a wiele programów na nim wciąż działało – to czy jego śmierć nie wynikała tylko z braku woli tworzenia nowych sterowników? Najwyraźniej bowiem dla wielu zastosowań był wystarczająco dobry, a jego prostota ułatwiała rozwiązywanie problemów i naprawy. Niestety, nie było tak. Windows 95 był oparty na koncepcji zwanej VMM, stworzonej dla mało znanego środowiska operacyjnego Windows/386 z 1987 r.

Przykuty do sprzętu

Zakładało ono szereg niezmiennych dogmatów na temat komputera: BIOS, jednordzeniowy procesor 32-bitowy i architekturę ISA. W zestawieniu z obowiązkową zgodnością z dawnymi aplikacjami dochodziły dodatkowe ograniczenia w implementacji składników USER i GDI. Taki system był fundamentalnie nieprzenośny już chociażby na procesor Pentium 4 HT.

Oprogramowanie więc działało, ale prędko zbliżało się do ściany. I kolejne wersje najpopularniejszych programów ekspresowo traciły wsparcie dla Windows 98. Odbywało się to bez "spiskowego" nacisku ze strony Microsoftu: po prostu nie było innego wyjścia. Zaawansowane aplikacje i ich GUI zjadały za dużo zasobów GDI (nawet nie RAM-u). Kartą przetargową 98 przez lata była zgodność z grami.

Ślepa uliczka

Ta wynikała jednak albo ze zgodności z MS-DOS albo z kiepskich instalatorów oprogramowania, czyli powodów dość pobocznych, ale istotnych dla niewprawnych użytkowników. Na obsługiwanym sprzęcie (czyli takim o wystarczającej mocy i zgodnych sterownikach) gry działały na Windows XP bez problemu, wbrew obiegowym opiniom. Gdy fakt ten został przyjęty, ostatni bastion starego Windowsa upadł.

Faktem jest jednak, że prosta struktura systemu i jego mało wyszukany interfejs ułatwiają naukę działania oprogramowania i pozytywnie wpływają na zdolności do koncentracji (choć to drugie stwierdzenie jest obwarowane szeregiem zastrzeżeń). Może to budzić sentyment, zwłaszcza w połączeniu ze zwyczajowymi wspomnieniami starych dobrych czasów lub dzieciństwa.

Ale to niewystarczające do tego, by wskrzeszanie starych technologii, jak Windows 98, miało sens. Uzasadnione aspekty tęsknoty za nim to tak naprawdę chęć odzyskania czegoś innego: oprogramowania, które jest pod naszą kontrolą, nie jest przerośnięte i daje się w całości, choć zgrubnie, ogarnąć wyobraźnią. Będzie już o to coraz trudniej.

Wybrane dla Ciebie
ZACZEKAJ! ZOBACZ, CO TERAZ JEST NA TOPIE