Windows Vista wnosi szereg różnych -
większych i mniejszych - nowości. Najbardziej widoczną, choć wielu
stwierdzi, że nie najważniejszą z nich, jest nowy interfejs
użytkownika nazwany Windows Aero, a zwłaszcza jego bogatszy tryb -
Aero Glass. Wbrew pochopnym opiniom wyrażanym na forach i w
komentarzach, interfejs to nie tylko bezwartościowy "bajer" ale
element wpływający na ergonomię, a przez to też wydajność pracy. W
odpowiedzi na liczne pytania odnośnie nowego interfejsu, jego
konfiguracji i opcji przedstawiamy artykuł poświęcony tym właśnie
zagadnieniom licząc, że rozwiąże on problemy coraz większej rzeszy
użytkowników Visty. Autorem artykułu jest Wojciech Kowasz (Docent)
- uczestnik technicznego programu beta Windows Vista i Longhorn
Server.
Windows Vista jest pierwszym systemem
Windows, który oferuje skalowany interfejs użytkownika, to znaczy
dopasowuje swój tryb działania do możliwości sprzętowych komputera.
Zasadniczo dostępne są dwa takie tryby pracy - Aero Basic
(wcześniej znany też jako Aero Express) oraz Aero Glass. Pierwszy z
nich wyglądem i funkcjami przypomina interfejs Luna z Windows XP,
choć kilka wartościowych usprawnień wciąż jest obecnych. Działa on
wszędzie tam, gdzie warunki techniczne komputera uniemożliwiają
uruchomienie bogatszej wersji Aero Glass. Jak sama nazwa wskazuje
ten drugi tryb oferuje przeźroczystość okien i innych elementów
interfejsu, przerzucanie okien (Flip oraz Flip 3D) z renderowaniem
zawartości "live" oraz miniaturki okien w pasku zadań, także z
podglądem na żywo. Oprócz tego w Aero Glass dostępne są płynne
efekty przesuwania, minimalizowania i zamykania okien.
Podstawowe wymagania interfejsu Aero Glass
Aby Aero Glass mogło zostać włączone,
komputer pracujący pod kontrolą systemu Windows Vista musi spełniać
następujące wymagania:
-
Windows Vista w wersji Home Premium, Business, Enterprise lub
Ultimate
-
sterowniki karty graficznej oparte o Windows Vista Display
Driver Model (WDDM)
Sama karta graficzna musi posiadać:
Jeśli powyższe wymagania są
spełnione, system udostępnia w Panelu sterowania opcje Aero Glass i
użytkownik może, ale nie musi korzystać z tego trybu
interfejsu.
Automatyczny wybór najlepszego trybu
Po instalacji Windows Vista system
dokonuje automatycznej oceny parametrów sprzętowych komputera.
Ocena ta pozwala mu zdecydować, czy uruchomić automatycznie tryb
interfejsu Aero Glass, czy też pozostać przy podstawowym Aero
Basic. Wymagania opisane w powyższym punkcie są oczywiście nadal
obowiązujące. Dodatkowo system podejmie decyzję o automatycznym
uruchomieniu Aero Glass tylko wówczas, gdy:
-
komputer posiada ponad 512 MB pamięci RAM dostępnej dla systemu
operacyjnego
-
dostępna jest odpowiednia ilość pamięci RAM karty graficznej do
obsłużenia danej konfiguracji monitora i pulpitu
-
układ graficzny pracuje z określoną przepustowością (mierzoną w
MB/s)
Warunki te sprawdzane są dynamicznie,
gdy użytkownik zmienia konfigurację karty graficznej lub monitora.
W tabeli poniżej przedstawiamy zestawienie rozdzielczości, ilości
monitorów, pamięci RAM oraz wymaganej przepustowości.
|
Przeźroczystość wyłączona
|
Przeźroczystość włączona
|
|
Monitory
|
Rozdzielczość
|
Pamięć karty (MB)
|
Wydajność karty (MB/s)
|
Pamięć karty (MB)
|
Wydajność karty (MB/s)
|
|
1
|
800x600
|
32
|
55
|
32
|
269
|
|
1024x768
|
32
|
89
|
32
|
363
|
|
1280x1024
|
32
|
146
|
64
|
500
|
|
1680x1050
|
64
|
196
|
128
|
600
|
|
1680x1200
|
64
|
213
|
128
|
641
|
|
1920x1200
|
64
|
255
|
128
|
724
|
|
2
|
800x600
|
32
|
83
|
32
|
351
|
|
1024x768
|
64
|
135
|
64
|
477
|
|
1280x1024
|
64
|
223
|
128
|
665
|
|
1680x1050
|
128
|
299
|
128
|
812
|
Dane o przepustowości karty
graficznej w megabajtach na sekundę (MB/s) są mierzone przez
narzędzie Windows System Assessment Tool (WinSAT). WinSAT to agent
kontrolowania wydajności wbudowany w system Windows Vista.
Mierzenie wydajności karty graficznej jest wykonywane obok innych
testów sprzętu komputera. Pierwszy taki test ma miejsce przez tuż
po instalacji (wyjątkiem jest tu ścieżka uaktualnienia z Windows
XP). Można go później powtórzyć ręcznie w dowolnym momencie za
pośrednictwem Panelu sterowania. W tym celu należy:
-
Otworzyć Control Panel
-
Przejść do kategorii System and Maintenance
-
Wybrać opcję Performance Information and Tools
-
Kliknąć link Update my score
Test zostanie uruchomiony, a ogólna ocena zaktualizowana po jego
pomyślnym zakończeniu.
Okno Performance Information and Tools z wynikami pomiaru
Ręczne przełączanie trybu Aero
Jeśli system sam nie uaktywni trybu
Aero Glass, ale komputer spełnia wszystkie wymagania użytkownik
może go włączyć ręcznie. W ten sam sposób można również wrócić do
trybu Aero Basic. Warunkiem posiadania opcji omówionych poniżej
jest spełnienie podstawowych wymagań interfejsu Aero Glass, w
przeciwnym wypadku dostępny będzie tylko Aero Basic.
Preferencje użytkownika mają priorytet nad automatycznym pomiarem
wydajności - jeśli system sam włączył Aero Glass, ale z jakichś
powodów wydajność spadła, Windows Vista powróci automatycznie do
trybu Aero Basic. Jeśli jednak następnie użytkownik sam znowu
włączy bogatszy Aero Glass (zakładając, że komputer nadal spełnia
podstawowe wymagania), to ustawienie to będzie utrzymane.
Aby zmienić ustawienia trybu pracy interfejsu, należy:
-
Otworzyć Control Panel
-
Przejść do kategorii Appearance and Personalization
-
Kliknąć opcję Personalization
-
Przejść do Windows Color and Appearance
-
Kliknąć opcję Open Classic Appearance Properties for More
Color Options
-
Z listy Color Scheme wybrać tryb Windows Vista Basic
lub Aero Glass
Opcje przełączania trybu Aero Glass - Aero Basic
Diagnozowanie problemów z Aero Glass
Zdarza się, że kontrola wydajności
odpowiedzialna za pomiary nie zakończy swojego działania, zawiesi
system lub zakończy się bez wyników.
Wyniki ostatniego pomiarów przechowywane są w rejestrze tak, aby
system mógł porównywać je z każdym kolejnym testem. Gałąź rejestru
odpowiedzialna za WinSAT to:
HKLMSoftwareMicrosoftWindows
NTCurrentVersionWinsat
Klucz LastExitCodeCantMsg oraz LastExitCodeWhyMsg
zawierają informacje o ostatnim uruchomieniu testu, a w przypadku
jego niepowodzenia - także wyjaśnienie, dlaczego pomiaru nie udało
się zakończyć.
Na użytek eksperymentów można modyfikować poszczególne wartości i w
tym celu próbować wpłynąć na zachowanie systemu w kwestii
wyświetlania interfejsu Aero Glass. Można np. zmodyfikować parametr
przepustowości karty graficznej, jeśli ten wynosi 0, co sugeruje
błąd w obsłudze sterownika WDDM. Trzeba jednak pamiętać, że
liczbami w rejestrze nie da się zmienić rzeczywistej wydajności
posiadanego sprzętu. Jeśli posiadana karta graficzna jest niezgodna
z Aero Glass (nie spełnia podstawowych wymagań), manipulacja
wartościami rejestru nic nie da.
Po zmianie wartości w rejestrze należy uruchomić ponownie usługę
Desktop Window Manager (DWM). Można tego dokonać za pośrednictwem
komend:
net stop uxsms
net start uxsms
Komendy należy wydać w uprzywilejowanej instancji wiersza
poleceń.
Szczegółowe wyniki każdego testu (w tym także pierwszego,
poinstalacyjnego pomiaru) są dodatkowo przechowywane w plikach XML.
Pliki oznaczone są datami wykonanie testów. Dla łatwiejszej
identyfikacji plik z wynikami pierwszego testu poinstalacyjnego
nosi dodatkowe oznaczenie Initial. Znajdują się one w
lokalizacji:
%systemroot%PerformanceWinSATDataStore
Czasami niemożność uaktywnienia trybu Aero Glass wiąże się nie z
problemem podczas testu wydajności, ale z samą usługę Desktop
Window Manager. Warto poszukać stosownych wpisów w systemowych
dziennikach zdarzeń. Aby tego dokonać, należy:
-
Otworzyć Event Viewer (Start - Run -
eventvwr.msc)
-
Przejść do gałęzi Windows Logs - Application
-
Na prawym panelu wybrać opcję Filter Current Log
-
Z listy Event Sources wybrać pozycję Desktop Window
Manager i kliknąć OK
Na ekranie zostaną wyświetlone
zdarzenia dotyczące usługi Desktop Window Manager.
Najczęściej zadawane pytania
Oto lista najczęściej zadawanych
pytań i odpowiedzi na nie.
Czy tryb Aero Glass jest uruchomiony?
Aby przekonać się, czy uruchomiony jest tryb Aero Glass czy Aero
Basic, wystarczy sprawdzić obecność jednej z funkcji unikalnych dla
bogatszego trybu. Najprościej użyć kombinacji klawiszy Windows +
TAB. Jeśli na ekranie pojawią się wszystkie otwarte okna oraz
pulpit ustawione w szeregu w widoku trójwymiarowym, oznacza to, że
Aero Glass jest włączone.
Funkcja Flip3D - przerzucanie trójwymiarowych okien
Pomimo pozytywnego wyniku testu z przerzucaniem trójwymiarowych
okien, wciąż przeźroczystość może nie być zauważalna. Dzieje się
tak, ponieważ Aero Glass ma kilka konfigurowalnych opcji, które
decydują o jego ostatecznym wyglądzie. Oto trzy możliwości:
 |
Aero Glass włączone
pasek tytułu i krawędzie okna są przeźroczyste, widać cienie pod
oknami oraz nowe style przycisków
|
 |
Aero Glass włączone częściowo
pasek tytułu i krawędzie są nieprzeźroczyste, ale wciąż widać
cienie pod oknami i nowe style przycisków
|
 |
Aero Glass wyłączone
brak przeźroczystości oraz cieni, przyciski wyglądają podobnie
jak w Windows XP
|
Jeśli przeźroczystość jest wyłączona,
ale interfejs Aero Glass jest aktywny, wciąż można korzystać z
nowych funkcji takich jak podgląd okien na żywo w pasku zadań czy
przerzucanie okien 3D. Aby skonfigurować opcje wyświetlania
interfejsu Aero Glass, należy skorzystać z opcji
personalizacji:
-
Otworzyć Control Panel
-
Przejść do kategorii Appearance and Personalization
-
Kliknąć opcję Personalization
-
Przejść do Windows Color and Appearance
Wyświetlone zostanie okno z szeregiem
opcji do wyboru. Można w nim między innymi włączyć lub wyłączyć
przeźroczystość pasków, zmienić zabarwienie przeźroczystości (np.
szkło, grafit).
Opcje dostosowywania interfejsu Aero Glass
Czy Aero Glass i programy
multimedialne mogą współpracować?
Ogólna odpowiedź brzmi - tak. Aero Glass rozpoznaje aplikacje,
które żądają tzw. trybu ekskluzywnego DirectX. Tryb ten pozwala
aplikacji uruchomić się na pełnym ekranie przy jednoczesnym
wyłączeniu podsystemu okienkowego. Rysowanie jest wtedy
przeprowadzanie bezpośrednio na ekranie, a uruchomiona aplikacja
jest w całości samodzielnie odpowiedzialna za zawartość ekranu.
Przykładem aplikacji korzystającej z tego trybu jest Windows Media
Center, ale z powodzeniem wykorzystują go również gry, odtwarzacze
itp..
Przejście do trybu ekskluzywnego DirectX jest niezauważalne podczas
korzystania z jednego monitora. Gdy do komputera podłączonych jest
więcej monitorów, drugi wciąż będzie wyświetlał system Windows.
Kompozycja Aero działa jednak na zasadzie "wszystkie monitory albo
żaden". Oznacza to, że z powodu czasowego wstrzymania usługi
Desktop Window Manager na drugim monitorze kompozycja zostanie
wyłączona do czasu zamknięcia aplikacji.
Jak wyłączyć kompozycję Aero dla danej
aplikacji?
Aero może w niektórych przypadkach powodować problemy ze starszymi
aplikacjami. System Windows Vista umożliwia zapisanie w
konfiguracji takiej aplikacji instrukcji wyłączenia Aero na czas
jej pracy, a następnie ponownego włączenia kompozycji po zamknięciu
aplikacji.
Aby tego dokonać, należy:
-
Kliknąć prawym przyciskiem myszy na ikonie aplikacji i z menu
kontekstowego wybrać Properties
-
Przejść na zakładkę Compatibility
-
W grupie ustawień Settings zaznaczyć opcję Disable
desktop composition
Czy mój system posiada
sterownik WDDM?
Bez sterownika opartego o WDDM nawet najlepszy sprzęt nie będzie
mógł pracować z kompozycją Aero Glass. Aby sprawdzić, czy aktualny
sterownik karty graficznej wykorzystuje WDDM, należy:
-
Kliknąć prawym przyciskiem myszy na wolnym obszarze pulpitu i
wybrać opcję Personalize
-
Przejść na zakładkę Advanced Settings
-
Przeczytać nazwę karty graficznej zawartą w polu Adapter
type
Jeśli w nazwie pojawi się skrót
"WDDM" oznacza to, że zainstalowany sterownik obsługuje ten model i
można skorzystać z Aero Glass. W przeciwnym wypadku opcje tego
trybu będą niedostępne. Warto w takiej sytuacji spróbować
zaopatrzyć się w nowy sterownik - w witrynie Windows Update lub na
stronie producenta danej karty graficznej.
Wyjątkową sytuacją jest uaktualnienie systemu Windows XP do wersji
Windows Vista z zachowaniem wszystkich ustawień i aplikacji.
Instalator zachowuje wtedy także sterownik karty graficznej używany
dotychczas w systemie Windows XP, a więc niezgodny z modelem WDDM.
W takiej sytuacji kontrola wydajności (WinSAT) uruchomiona tuż po
instalacji systemu nie wykryje sterownika WDDM i w efekcie tryb
Aero Glass nie będzie dostępny od razu.