Zagrożenia w sieci. Na nie narażone są dzieci

Jak wskazują eksperci cyberbezpieczeństwa, zagrożenia w internecie należy rozpatrywać zarówno w kontekście ofiary, jak i sprawcy oraz świadków zdarzenia. Ogólną cechą charakterystyczną cyberprzemocy jest wyższa anonimowość. Co prawda jest ona pozorna, ale daje jednak sprawcom poczucie bezkarności. Z tego powodu część zagrożeń rozwija się stopniowo i długo pozostaje niewidoczna dla dorosłych.

Jak zauważa portal gov.pl, problem nie kończy się też zwykle na jednym wpisie czy wiadomości, bo obraźliwe treści mogą szybko się rozchodzić i długo pozostawać dostępne.

Wśród najczęściej opisywanych problemów gov.pl wymienia m.in.: cyberprzemoc, w tym wyzywanie, ośmieszanie, podszywanie się pod inną osobę i publikowanie kompromitujących materiałów. Jak zauważają eksperci, w sieci napotkać można również szkodliwe treści, takie jak mowa nienawiści, treści pornograficzne czy promujące autodestrukcję.

Do działań uznawanych za ogólną cyberprzemoc należą m.in. przerabianie zdjęć i filmów, ujawnianie sekretów, wulgarne komentowanie czy przechwytywanie profilu albo poczty. Zjawiskami pokrewnymi są z kolei stalking, trolling i flaming, czyli uporczywe dręczenie, rozbijanie dyskusji oraz celowe podsycanie agresji w sieci.

Osobne miejsce zajmuje grooming, czyli uwodzenie dziecka w internecie. Sprawca najpierw buduje więź i zdobywa zaufanie, potem oswaja małoletniego ze szkodliwymi treściami, porusza tematy seksualne i nakłania do zachowań intymnych, często jednocześnie żądając tajemnicy. Działanie takie jest przestępstwem opisanym w art. 200a kodeksu karnego.

Portal zwraca też uwagę na seksting oraz zjawisko czerpania korzyści materialnych z udostępniania własnych materiałów erotycznych w sieci. Na popularności zyskuje też sextortion, czyli szantaż służący zdobyciu kolejnych materiałów lub usług seksualnych.

Gov.pl ostrzega przed treściami pokazującymi przemoc, obrażenia, śmierć i okrucieństwo wobec ludzi lub zwierząt. W tej grupie znajdują się także materiały nawołujące do samookaleczeń, samobójstw, używania szkodliwych substancji, a także mowa nienawiści i przekazy promujące wrogość wobec innych ze względu na pochodzenie, płeć, orientację czy religię.

Kolejnymi popularnymi zjawiskami są tzw. pro-ana, które promuje wychudzoną sylwetkę i anoreksję, oraz publikowanie przez rodziców lub opiekunów wizerunku dziecka w ośmieszającym albo kompromitującym kontekście. Osobnym ryzykiem są internetowe wyzwania, których celem jest pokazanie swoich działań jak najszerszej publiczności, nawet gdy zadania są nierozsądne lub niebezpieczne.

Ze względu na rosnącą rolę mediów społecznościowych takich jak TikTok czy Instagram wśród dzieci coraz poważniejszym zjawiskiem jest nadużywanie internetu - nadmierne i dysfunkcyjne korzystanie z sieci, połączone z utratą kontroli nad czasem online. Taki stan może prowadzić do zaniedbywania innych aktywności i pogorszenia funkcjonowania w sferze fizycznej, psychicznej, społecznej, ekonomicznej oraz interpersonalnej.

Eksperci podkreślają, że dzieci i młodzież częściej wchodzą w niebezpieczne kontakty online, gdy mają słabsze kompetencje w ocenie sytuacji i przewidywaniu skutków własnych działań. Jednocześnie właśnie otwartość, zaufanie do świata i chęć nawiązywania znajomości sprawiają, że część zagrożeń rozwija się stopniowo i bywa trudna do rozpoznania na początku.