Jednym głosem: Parlament Europejski dalej będzie forsował Chat Control [OPINIA]
Parlament Europejski odrzucił niedawno przedłużenie skanowania wiadomości w komunikatorach przez dostawców platform. Zadecydował jeden głos. Projekt, usprawiedliwiany ochroną dzieci, znajduje ponadpartyjne poparcie, a jego upadek był możliwy dzięki osobliwej koalicji skrajności.
Pomysł analizowania wszystkich wiadomości niezależnie od autorstwa jest szalenie problematyczny i z gruntu wadliwy, ale dyskusja medialna na jego temat prawie nie istnieje. Poza samą ciszą w eterze, niepokojących zjawisk jest więcej. Należą do nich między innymi głębokie niezrozumienie projektu przez polityków, niejasne okoliczności powstania i procedowania legislacji na jego temat oraz poważne niedoinformowanie opinii publicznej.
Różne warianty
Niedawne głosowanie dotyczyło "łagodniejszej" wersji skanowania, tej która wyłącza z niego kanały szyfrowane end-to-end, ale w dalszym ciągu z założenia oznacza masową analizę przypominającą podsłuch. Na jego temat "nie ma z kim rozmawiać", bo politycy jak mantrę powtarzają że chodzi o ochronę dzieci. Nikt nie chce mieć przylepionej łatki osoby niewrażliwej na dziecięce cierpienie.
To jednak tylko część problemu. W ciągu ostatnich lat, za projektem opowiedziało się wielu istotnych polityków posługujących się szczegółowymi, a nie ogólnymi argumentami. I w ten sposób Vera Jurova komentowała kwestie techniczne bagatelizując zagrożenie, a minister sprawiedliwości Danii mówił, że prawo do prywatności jest przestarzałą zachcianką.
Wyraźny sprzeciw - i co z tego?
Polska sprzeciwia się masowemu skanowaniu wiadomości na poziomie wykonawczym, ale sprzeciw nie ma większości na poziomie parlamentarnym UE. A instytucje unijne wydają się promować tę legislację, co samo w sobie jest wątpliwe pod względem unijnego prawa. Bardzo trudno też zdobyć informacje na temat rzeczywistego pochodzenia projektu, co w przypadku regulacji unijnych jest dość osobliwe. PE zastosował też zdumiewający manewr w postaci wielokrotnego głosowania na ten sam temat w krótkim czasie, sprawiając wrażenie woli głosowania "do skutku". Nie jest to demokratyczną normą.
Obywatelski sprzeciw jest dość wyraźny, ale tylko wśród części osób. Nie brakuje ludzi głęboko przekonanych, że ochrona dzieci jest uzasadnionym usprawiedliwieniem dla likwidacji prywatności. Nawet mimo tego, że istnienie skanowania nie wydaje się obiektywnie pomocne, a korzyści z niego są wątpliwe.
Po stronie obywatelskiej, wbrew pozorom, często także "nie ma z kim gadać". Poza niewiedzą, istnieje wiele innych trudności. Niektórzy wprost nie wierzą żeby możliwe było, że UE rozważa taki projekt. Informacje na ten temat uznają za eurosceptyczną przesadę. Inni uskuteczniają dziwaczne czarnowidztwo, twierdząc że "to i tak się dzieje", a UE jest niepowstrzymaną siłą jednorodnego zła z którą nie sensu walczyć.
Nie brakuje ludzi, którzy samo istnienie lub działanie smartfonów uznają za wystarczające kryterium istnienia całkowitej inwigilacji. Według wyżej wspomnianych poglądów jest już i tak bardzo źle, więc nie ma znaczenia jeżeli będzie gorzej. Koncept gradacji najwyraźniej nie ma znaczenia.
Zmiana jest możliwa
Tymczasem rozwiązanie problemu wymaga zmian na płaszczyźnie prawnej, bo wystarczające rozwiązania techniczne już istnieją. Prawo do prywatności korespondencji musi zostać jednoznacznie rozszerzone o prawo do szyfrowanej komunikacji, bez nieuczciwych furtek, w postaci "antyterrorystycznych" lub "dbających o dzieci" przepisów twardo nadrzędnych wobec pozornie niezbywalnych praw.
Temat musi się stać istotniejszy w debacie publicznej. Nawet jeżeli politycy europejscy nie rozumieją za czym głosują lub tchórzliwie popierają masowe skanowanie wiadomości, ich postawa może zostać łatwo zmieniona w przypadku istnienia presji wyborczej. Prywatność w sieci wydaje się jednak nie być priorytetem dla masy krytycznej wyborców, a próby jej zredukowania nie wpływają w istotny sposób na poziom, nierzadko niemal bezwarunkowego, poparcia dla unijnych przedstawicieli.
Jeżeli w publicznym rozumieniu nie zaistnieje świadomość, że nadużycia prywatności mają pozostać niemożliwe, a nie tylko nielegalne, budowanie systemów które da się wykorzystać do masowego, zautomatyzowanego podsłuchu i profilowania będzie postępować. Pokusa jest zbyt wielka po stronie rządzących, ale także lobbujących firm, które możliwość skanowania wiadomości przyjmują bardzo ciepło, bo to pozwala lepiej celować z reklamami. Niestety, mimo życia w "społeczeństwie opartym o informację", świadomość w tym zakresie jest śladowa i ulega bardzo powolnej poprawie.
