ReactOS się rozwija. Po trzech dekadach nadchodzi beta?

Na przełomie sierpnia i września, ReactOS, mający na celu stworzenie systemu binarnie kompatybilnego z Windows Server 2003 (i częściowo z Vistą i nowszymi), doczekał się nowego wydania 0.4.16. Wersja ta wprowadziła szereg usprawnień w obłudze sprzętowego przyspieszenia graficznego, dźwięku HD Audio i sterowników SATA. Mimo statecznego rozwoju, ReactOS pozostaje szalenie niekompletny. Osiąga zgodność z rosnącą liczbą aplikacji, głównie dzięki współpracy z projektem Wine, ale wszystko co nowsze lub cięższe, będzie działać kiepsko. Kuleje też obsługa sprzętu.

Jednym z największych braków ReactOS pozostaje obsługa systemu plików NTFS. Jest on niezbędny do osiągnięcia rzeczywistej zgodności z Windowsem. Choć w systemie NT 5.x możliwa była instalacja na systemie FAT (a ReactOS celuje przede wszystkim w zgodność z NT 5.2), dopiero NTFS zapewnia obsługę księgowania transakcji I/O, obszaru podręcznego oraz deskryptorów zabezpieczeń (SDS). Bez nich ReactOS osiąga poziom funkcjonalny porównywalny z systemem Windows 2000 zainstalowanym na partycji FAT32.

Choć najnowsza wersja deweloperska ReactOS istotnie wprowadza zaawansowane usprawnienia w obsłudze NTFS i możliwa jest jej instalacja na systemie NTFS, obsługa kluczowej funkcji w postaci zabezpieczeń dalej nie istnieje. Detal ten został wspomniany jedynie bardzo pobieżnie przez wiele serwisów informacyjnych, a jest kluczowy. Stanowi bowiem dowód na to, że gotowość ReactOS do zastąpienia Windowsa jest jeszcze bardzo odległa, a prędkość rozwoju projektu nie wzrosła w przełomowy sposób.

ReactOS pozostaje w skomplikowanej relacji z prawdziwym Windowsem ze względu na kwestie prawne. Choć API Windows jest udokumentowane, dokumentacja ta (i tak zresztą niekompletna) jest wystarczająca do tworzenia aplikacji, ale nie do napisania alternatywnej implementacji samego systemu. Takiej dokumentacji nie ma. Jest za to kod źródłowy. Rozpowszechniany legalnie z ograniczeniami (Windows Research Kernel) oraz z naruszeniem licencji (szereg wycieków kodu, na czele z najważniejszym z 2004).

Rozwój ReactOS w oparciu o ten kod jest jednak zakazany. Osoby zaznajomione z kodem WRK lub wyciekami źródeł NT są niepożądane, a sam projekt zapewnia na każdym kroku, że inżynieria wsteczna stosowana w rozwoju ReactOS wykorzystuje podejście analityczne, a nie "parafrazowanie" algorytmów z kodu źródłowego lub dezasemblacji prawdziwego Windowsa. Projekt miał problemy prawne w okolicach 2006, gdy padły podejrzenia o kopiowanie rozwiązań objętych ochroną prawną. Pokazuje to, jak trudne jest stworzenie alternatywy dla standardu de facto. Nawet, gdy jest on udokumentowany w stopniu prawnie satysfakcjonującym dla przepisów antymonopolowych.

Z tego powodu mierne są szanse na dużą pomoc sztucznej inteligencji. Istnieje bardzo duża obawa (i szereg poszlak), że modele LLM wspomagające kodowanie zostały wytrenowane także na wyciekłym kodzie NT. Ten bowiem znajduje się, mimo naruszenia prawa, w otwartej cyrkulacji także na samym GitHubie, należącym do Microsoftu! Sytuacja prawna kodu generowanego przez AI jest złożona, nie każdy da się obłożyć prawem autorskim, ale to nie oznacza, że nie może on stanowić naruszenia cudzej własności intelektualnej i że nie jest wtedy odpowiedzialnością autora. Dlatego ReactOS musi być ostrożny.

Obecna wersja deweloperska zawiera pierwsze wywołania systemowe NT6, usprawnienia w stosie DirectX, a także zmiany w API powłoki zwiastujące przejście na "nowoczesne" wersje Windows (czyli Vistę i nowsze). Projekt raczej jednak nie przyspieszy, przynajmniej nie w najbliższym czasie. Mimo trzydziestu lat rozwoju, pierwsza wersja beta systemu ReactOS może nie ukazać się w tej dekadzie.