Google chce dominować w internecie. Może być tylko gorzej [OPINIA]

Internet nigdy nie był projektowany pod kątem tego, by na nim zarabiać. To jeden z wielu jego braków, niemal tak samo istotny jak brak wbudowanego szyfrowania i zapewniania jednoznacznej tożsamości. O ile część braków da się załatać, stosując IPSec i TLS, to kwestia "monetyzacji kontentu" (spieniężania treści) jest znacznie trudniejsza do rozwiązania. Maskuje się ją, polegając na reklamach.

Akcja rodzi reakcję, więc w odpowiedzi powstają adbloki. Uniemożliwienie ich stosowania prowokuje z kolei do tworzenia scrubberów, zrzucających całą treść celem obrotu w drugim obiegu. Ten problem z kolei skłania do weryfikowania człowieczeństwa, co często bywa zlecane pośrednikom lub sztucznej inteligencji. To zabawa bez końca.

Zapewnienie zysków z reklam i usunięcie botów jest osiągalne wtedy, gdy istnieje sposób na powiązanie aktywności z potwierdzoną tożsamością, a także mechanizm umożliwiający "wędrowanie" profilu konsumenckiego razem z tożsamością. Bez konieczności polegania na łatwej do wyprowadzenia w pole warstwy plików cookie i assetów śledzących. Google po cichu wprowadza rozwiązanie pierwszego zagadnienia, przy użyciu technologii łatwej do rozszerzenia na to drugie.

Technologia ta nazywa się Web Environment Integrity i w teorii ma robić znacznie mniej. Opis techniczny informuje, że WEI jest mechanizmem zapewnienia wiarygodności przeglądarki, weryfikowanej za pomocą pośrednika. Dzięki temu usługodawca ma wiedzieć, że serwuje treść dla człowieka, a nie dla bota. Brzmi jak dobry pomysł… tak długo jak pozostanie się przy lekturze ogólników ze specyfikacji technicznej.

Bardziej zaawansowane informacje dotyczą danych, które miałyby być przekazywane jako poświadczenie. I tutaj pojawia się główne ryzyko: posługiwanie się taką "tożsamością" oznacza zastosowanie wędrującego, unikatowego identyfikatora użytkownika. Odpornego na blokowanie ciasteczek, JavaScriptu i reklam. Co gorsza, umożliwia potencjalnie dostawcom treści na serwowanie ich wyłącznie "zaufanym" (wg. własnych wytycznych) przeglądarkom, budując coś na kształt "rezerwatu" znanego z Google Play i Steama. Jedyne ograniczenie dostępne w niniejszym rozwiązaniu to… obietnica, że wprowadzany mechanizm nie powinien być wykorzystywany w taki sposób i nie będzie to miało miejsca. To trochę mało.

Zwłaszcza, jeżeli weźmiemy pod uwagę to, gdzie pada ta obietnica. Nie jest zawarta w dokumentacji, a na deweloperskim GitHubie, nieformalnym, ale najwyraźniej głównym punkcie komunikacyjnym w kwestii WEI. Jeszcze większym afrontem jest to, że niezależnie od lokalizacji dokumentacji, cała sprawa odbywa się kompletnie bez konsultacji. Co prawda portal Chrome Status zawiera sekcję "Consensus & Standardization", ale to wewnętrzny proces Google.

Wydawałoby się, że właściwym miejscem na takie dyskusje jest forum World Wide Web Consortium (W3C), które w ogóle nie bierze w tym udziału. Na domiar złego, W3C odezwało się w tej sprawie, mówiąc że nie jest propozycja standardu i implikując, że nie zajmują się wewnętrznymi technologiami. I że procedury są inne.

Sugeruje to, że W3C nie tylko nie zajmuje się niemal niczym, ale i że jest traktowane w taki sposób przez twórcę głównego silnika przeglądania WWW: Chromium. Sprawa wygląda podobnie, jak w przypadku HTML5: jest sobie WHATWG, ale rozbieżności w implementacji HTML i CSS są olbrzymie, a Google i tak robi co chce. Istnieją strony, które działają tylko w Google Chrome, co z jakiegoś powodu wywołuje mniejszy sprzeciw, niż w czasach gdy to samo działo się z Internet Explorerem 6.

Nawet, gdyby WWW, HTML5 i technologie pokrewne stały się ścisłym, nieruchomym standardem ISO z klauzulą wykluczającą rozszerzenia, Google po prostu ogłosiłby brak zgodności z ISO i dalej robił swoje. Jedyne pole kooperacji w budowie technologii webowych to dzisiaj luźne dyskusje między twórcami głównych przeglądarek. Oczywistym jest, że rola Google jest w tym skromnym gronie znacznie większa, niż pozostałych.

Niezgodność ze standardem nie jest przestępstwem, wymuszenie go w produktach komercyjnych zahamowałoby rozwój przeglądarek, a google'owska autonomia w kwestii implementacji nie jest jednoznaczną (pod względem prawnym) zagrywką monopolistyczną. Jest jednak niezgodna z duchem otwartej sieci i wywołuje, jak w przypadku WEI, protesty fundacji walczących o otwarte oprogramowanie i łączność.

Rozwiązaniem nie musi być wzmocnienie organizacji W3C i WHATWG, kończące się potencjalnie poważną rozbudową biurokracji. Ale w tej chwili nie istnieje żaden wiarygodny mechanizm kooperacji w rozwoju WWW, który nie byłby coraz bardziej oczywistą fasadą, ukrywającą rosnącą potęgę Google. Możliwe, że jedyne rozwiązania tego problemu są radykalne. Przy takiej skali komercjalizacji internetu, obojętności polityki i bezsilności organizacji, są więc niemożliwe do wdrożenia. Jeżeli tak jest, Google wkrótce doprowadzi do tego, że przeglądanie internetu bez Chromium będzie bardzo trudne.