Odblokowanie telefonu na żądanie policji: czy można odmówić?

Telefony komórkowe to dziś nie tylko narzędzie komunikacji i dostępu do informacji, lecz także sprzęt do nagrywania – zarówno dźwięku, jak i obrazu. Właśnie dlatego w wyjątkowych sytuacjach może dojść do tego, że policjant zażąda odblokowania telefonu w trakcie interwencji. Choć takie przypadki nie należą do częstych, warto wiedzieć, jakie są możliwości działania, bo regulacje w tym obszarze nie układają się w prostą, jednoznaczną odpowiedź.

W odróżnieniu od niektórych innych państw w Polsce nie wprowadzono klarownych regulacji, które wprost opisywałyby obowiązek (albo jego brak) odblokowania telefonu na żądanie policji. To sprawia, że w obiegu pojawiają się różne podejścia interpretacyjne. Dr hab. Szymon Pawelec z Uniwersytetu Warszawskiego zwracał uwagę w wypowiedzi dla Technologii WP, że zagadnienie nie jest czarno-białe, a przy ocenie sytuacji trzeba brać pod uwagę realia prawa karnego.

Istotnym punktem odniesienia bywa art. 183 Kodeksu postępowania karnego, czyli przepis pozwalający świadkowi odmówić odpowiedzi na pytanie, jeśli mogłoby to narazić jego lub osoby mu bliskie na odpowiedzialność karną. Właśnie na tej podstawie część ekspertów przyjmuje, że można bronić stanowiska, iż odmowa odblokowania telefonu jest dopuszczalna zwłaszcza wtedy, gdy zawartość urządzenia mogłaby działać na niekorzyść osoby, od której żąda się dostępu.

W praktyce z tego rozumowania wynika wniosek, że policja nie powinna przymuszać do odblokowania smartfonu. Nie oznacza to jednak, że sprawa kończy się w tym miejscu. Jeżeli funkcjonariusze podejrzewają, że w telefonie mogą znajdować się dowody przestępstwa, urządzenie może zostać zabezpieczone, a następnie podejmowane mogą być działania, by uzyskać dostęp do danych już poza samą interwencją.

Trzeba też pamiętać, że policja ma prawo zatrzymać podejrzanego na 48 godzin i w tym czasie może próbować dotrzeć do zawartości telefonu – zazwyczaj przy wsparciu biegłego informatyka.

Osobnym przypadkiem jest sytuacja, gdy pojawia się podejrzenie, że urządzenie pochodzi z kradzieży. Wówczas policja może żądać weryfikacji numeru IMEI, czyli identyfikatora pozwalającego sprawdzić, czy telefon figuruje jako utracony. Co do zasady również wtedy można rozważać odmowę odblokowania, ale decyzję warto podejmować po analizie okoliczności. Sam numer IMEI da się odczytać bez "przeglądania" zawartości telefonu: zwykle wystarczy wpisać w dialerze sekwencję *#06# i zatwierdzić – numer powinien wyświetlić się na ekranie.