W czasach publicznych beta-testów
coraz częściej, zwłaszcza wśród zaawansowanych użytkowników,
zachodzi potrzeba instalacji więcej niż jednego systemu
operacyjnego. Ten podstawowy, zwykle na dysku C, jest oczywiście
najważniejszy, a co z pozostałymi? Lądują one zwykle na dodatkowych
partycjach, co wiąże się z wieloma problemami - patycje te trzeba
wcześniej posiadać (lub wydzielić), zainstalowanych systemów trudno
się później pozbyć (trzeba formatować partycje) i ogólnie na
komputerze robi się niezły bałagan. Instalacja na maszynach
wirtualnych rodzi z kolei dość zasadniczy problem - nie możemy
przetestować, czy wszystkie urządzenia w fizycznym komputerze będą
działały z nowym systemem. Może więc czas nauczyć się korzystać z
nowej funkcji Windows 7 i Windows Server 2008 R2, która umożliwia
instalację systemu i bootowanie z dysku wirtualnego zapisanego w
jednym pliku VHD? To naprawdę proste, a w tym artykule pokazujemy
krok po kroku, jak tego dokonać.
Virtual Hard Drive (VHD) to otwarty
format zapisu dla dysków wirtualnych w rozwiązaniach
wirtualizacyjnych Microsoftu - dokładnie ten sam, którego używa
Virtual PC 2007, Virtual Server 2005 i Hyper-V. Wielu użytkowników
już wie, że w Windows 7 i Windows Server 2008 R2 dodano możliwość
tworzenia i podłączania takich dysków w taki sposób, aby były
widoczne jako zwykłe dyski w oknie Komputer. Nie wszyscy wiedzą
jednak, że dysk VHD można podłączyć w instalatorze systemu i po
prostu zainstalować na nim Windows 7 lub Windows Server 2008
R2.
Przygotowanie wirtualnego dysku
Dysk VHD możemy przygotować w samym
instalatorze, ale ponieważ operacja w zależności od wielkości dysku
trwa przynajmniej kilkanaście minut, prawdopodobnie wygodniej
będzie zrobić to z poziomu naszego podstawowego systemu - dysk
będzie się tworzył, a my możemy kontynuować normalną prace.
Microsoft dla systemu Windows 7, podobnie jak dla maszyn
wirtualnych, umożliwia stworzenie dwóch rodzajów dysków VHD - dysku
dynamicznego i o stałym rozmiarze (fixed-size). Dysk o stałym
rozmiarze od razu po utworzeniu pochłania tyle miejsca na dysku
fizycznym, ile wynosi maksymalny rozmiar pliku VHD. Dysk dynamiczny
z kolei zajmuje początkowo kilka megabajtów i jest w razie potrzeby
na bieżąco rozszerzany. Operacja rozszerzania powoduje jednak dość
znaczny spadek wydajności i generalnie nie polecamy używania dysków
dynamicznych do instalowania systemów w sposób opisany w niniejszym
artykule.
Aby stworzyć dysk o stałym, ustalonym rozmiarze, należy przygotować
lokalizację z odpowiednią ilością wolnego miejsca na dysku
fizycznym. Można przeznaczyć na ten cel jeden folder na dużym dysku
fizycznym, np. D:\VHDs. Następnie należy uruchomić program
diskpart. Jeśli zdecydujemy się na utworzenie dysku VHD w
instalatorze Windows, wiersz polecenia można wywołać na ekranie
wyboru dysku do instalacji naciskając kombinację klawiszy
SHIFT-F10.
Tworzenie pliku VHD polega na podaniu ścieżki do pliku, który ma
być utworzony (parametr file) oraz jego
maksymalnego rozmiaru w megabajtach (parametr maximum). Domyślnie
diskpart przyjmuje, że chodzi o dysk o stałym rozmiarze
(fixed-size). Jeśli chcemy utworzyć dysk dynamiczny, musimy podać
dodatkowo parametr type=expandable.
create vdisk
file=D:\VHDs\Windows7.vhd maximum=20000Tworzenie dysku o stałym rozmiarze
trwa jakiś czas (w przeciwieństwie do dysków dynamicznych, które
tworzone są niemal natychmiast). Do instalacji systemu Windows 7
polecamy tworzenie dysków wirtualnych nie mniejszych, niż 16 GB.
Jeśli planujemy instalować jakieś dodatkowe aplikacje poza samym
systemem, warto rozważyć stworzenie większego dysku.
Tworzenie i montowanie dysku VHD z poziomu instalatora
Instalacja systemu w pliku VHD
Po utworzeniu pliku możemy przystąpić
do instalacji systemu. Wkładamy do napędu instalacyjną płytę DVD,
uruchamiamy ponownie komputer bootując z tej właśnie płyty i
przechodzimy przez cały proces do momentu, gdy instalator pyta o
dysk docelowy. Jak widać, dysku utworzonego przed chwilą oczywiście
nie ma na liście - instalator jeszcze nie wie, że dysk taki
istnieje i nie montuje go w systemie. Wystarczy jednak uruchomić
wiersz poleceń kombinacją klawiszy SHIFT+F10 i wywołać program
diskpart, a w nim polecenie:
select vdisk
file=D:\VHDs\Windows7.vhd
attach vdiskPo zamknięciu okna wiersza polecenia
pozostaje już tylko odświeżyć widok dysków w instalatorze i wybrać
nowy dysk wirtualny jako miejsce docelowe dla instalacji systemu.
Ostrzeżenie, że system nie może zostać zainstalowany na wybranym
dysku należy po prostu zignorować.
Widok partycji w instalatorze po zamontowaniu pliku VHD
Praca z systemami na wirtualnych dyskach
Po instalacji system zainstalowany w
dysku wirtualnym pojawia się na liście Boot Managera zupełnie tak,
jakby był zainstalowany po prostu na drugiej partycji dysku
fizycznego. W samej pracy systemu nie ma praktycznie żadnych
zauważalnych różnic - po instalacji rzuca się w oczy jedynie fakt,
że nie można wykonać klasyfikacji wydajności komputera. System
wykrywa wszystkie urządzenia fizycznego komputera, nie ma żadnej
emulacji znanej z maszyn wirtualnych. Oczywiście różnice na pewno
pojawią się w wydajności - system zainstalowany w pliku VHD będzie
nieco słabiej prezentował się na tle systemu na dysku fizycznym,
ale różnice są naprawdę niewielkie i podczas normalnego korzystania
z komputera (funkcje systemowe, przeglądanie Internetu, aplikacje
biurowe) wręcz niezauważalne.
Okno Komputer i Właściwości systemu po instalacji
Po instalacji kilku systemów w ten
sposób z pewnością uciążliwe stanie się wybieranie systemu do
uruchomenia na liście Boot Managera - wszystkie będą nazywały się
"Windows 7" i trudno będzie zorientować się, o który system chodzi.
Jest rozwiązanie tego problemu jest aplikacja wiersza polecenia
bcdedit, składnik systemu operacyjnego do edycji wpisów Boot
Managera.
Aby skorzystać z aplikacji bcdedit, należy uruchomić wiersz
polecenia (cmd.exe) jako administrator. Następnie należy wyświetlić
wszystkie wpisy systemów zlokalizowane w Boot Managerze naszego
komputera. Służy do tego polecenie:
bcdedit /vPierwszy zestaw parametrów dotyczy
samego Boot Managera i można go zignorować. Pierwszy system
operacyjny pojawi się jako drugi zestaw. Należy zaznaczyć (kliknąć
prawym przyciskiem myszy i z menu wybrać polecenie Zaznacz, a
następnie zaznaczyć tekst), a później skopiować do schowka (tylko
kliknąć prawym przyciskiem myszy) wartość wartość identyfikatora
systemu, którego nazwę na liście chcemy zmienić. Mając
identyfikator pozostaje wydać polecenie:
bcdedit /set {identyfikator}
description "Windows 7 w pliku VHD"Narzędzie bcdedit po zmianie opisu jednego z systemów
Można jeszcze zmienić czas, przez
jaki Boot Manager czeka na wybór systemu (domyślnie 30 sekund) i
kolejność systemów - czyli który będzie ładowany domyślnie po
przekroczeniu czasu. Te operacje również można wykonać z poziomu
bcdedit, ale łatwiej skorzystać z polecenia msconfig, które pozwala
skonfigurować powyższe parametry w trybie graficznym.
Narzędzie msconfig i opcje dotyczące Boot Managera
Usuwanie zainstalowanego systemu
Jeśli system zainstalowany w pliku
VHD nie jest nam już potrzebny, możemy po prostu usunąć plik dysku
wirtualnego - nie trzeba niczego formatować ani martwić się o
zgromadzone obok dane na dysku fizycznym. Dane w pliku VHD
oczywiście zostaną utracone i należy o tym pamiętać!
Kasowanie plików VHD jest banalnie proste, ale w Boot Managerze -
podobnie zresztą jak po formatowaniu prawdziwej partycji z systemem
- zostają pozostałości. Usunięty system nadal widnieje na liście
wyboru. Łatwo można go jednak stamtąd usunąć korzystając z
narzędzia msconfig. Wystarczy zaznaczyć go na liście i nacisnąć
przycisk Delete.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w opisany sposób można
zainstalować system Windows 7 na komputerze, na którym nie ma
"tradycyjnie" zainstalowanego Windows 7?
Tak, opisana metoda pozwala na instalację systemu Windows na
komputerze, na którym pracują dowolne systemy operacyjne - można
np. posiadać system Windows Vista i w pliku VHD zainstalować
Windows 7.
Czy podobnie do pliku VHD zainstalować można system Windows
Vista?
Nie, bootowanie z pliku VHD to nowość w systemie Windows 7 (i w
związku z tym w Windows Server 2008 R2), więc opcja instalacji do
pliku VHD ograniczona jest tylko dla tego systemu. Program diskpart
w instalatorze Windows Vista nie pozwoli na zamontowanie pliku
VHD.
Jaki sprzęt wykrywany jest przez system zainstalowany na
dysku VHD? Czy potrzebne są specjalne sterowniki?
Poza miejscem instalacji - plik VHD zamiast partycji dysku
fizycznego - zachowanie systemu nie różni się niczym w stosunku do
zainstalowanego "tradycyjnie". Wykrywany jest sprzęt fizyczny
komputera, bezpośrednio dostępna jest karta graficzna (nie ma
emulacji tak jak w maszynach wirtualnych) oraz wszystkie urządzenia
wewnętrzne jak i zewnętrzne. Instalacja sterowników przebiega
identycznie jak w przypadku systemu zainstalowanego na dysku
fizycznym.