Co oznaczają cyfry w numerze PESEL? Mało osób to wie

Skrót PESEL oznacza Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności. To indywidualny numer przypisany konkretnej osobie fizycznej, potrzebny przy załatwianiu spraw urzędowych, korzystaniu z opieki zdrowotnej, podpisywaniu umów czy rozliczaniu podatków. Choć jest jednym z podstawowych identyfikatorów w Polsce, sam numer nie zawiera danych o obywatelstwie ani o rodzicach jego właściciela.

Każdy numer PESEL ma 11 cyfr i stały schemat RRMMDDPPPPK. Pierwsze sześć znaków odnosi się do daty urodzenia: roku, miesiąca i dnia. Zapis miesiąca zależy przy tym od stulecia. Dla osoby urodzonej w styczniu 2001 r. początek PESEL przyjmie formę "0121", gdzie "01" oznacza rok, a "21" odpowiada zapisowi miesiąca według zasad dla tego stulecia.

Cyfry od siódmej do dziesiątej tworzą numer porządkowy dla osób urodzonych tego samego dnia. Najważniejsza w tej części jest ostatnia z tych czterech cyfr, bo to ona wskazuje płeć – parzysta przypisana jest kobietom, a nieparzysta mężczyznom. Dzięki takiej budowie PESEL pozwala szybko potwierdzić podstawowe dane identyfikacyjne.

Na końcu numeru znajduje się cyfra kontrolna, czyli jedenasta pozycja. Wyznacza ją algorytm matematyczny na podstawie wcześniejszych cyfr. To rozwiązanie ułatwia elektroniczne sprawdzenie, czy numer zapisano prawidłowo i czy nie pojawił się błąd.

Urzędy przyznają PESEL automatycznie. Noworodek otrzymuje go przy rejestracji w urzędzie stanu cywilnego. Taki numer mogą też dostać osoby przybywające do Polski na stałe lub czasowo, jeśli potrzebują go np. do korzystania z usług publicznych albo do uzyskania uprawnień do pracy. W praktyce PESEL stał się podstawowym narzędziem identyfikacji mieszkańców Polski w codziennych sprawach.